Cái chết của Siêu hình học (02)

Cái chết của Siêu hình học

Tại sao Triết học từ bỏ Thực tại Tối hậu

( ← ... tiếp theo )

 

Cái chết của Siêu hình học

Phần 5: Sự Tự Hủy Diệt Của Thuyết Thực Chứng

Vì sao Nguyên tắc Kiểm chứng tự “nuốt chửng” chính nó

 

Thuyết Thực chứng Logic, dù từng giữ vị thế trung tâm trong triết học phân tích đầu thế kỷ XX, đã suy tàn rõ rệt trong giai đoạn từ khoảng 1950 đến 1970. Sự sụp đổ này không thể được hiểu như một thay đổi mang tính học phái đơn thuần, nhưng là kết quả của một khủng hoảng cấu trúc nội tại, trong đó chính những nguyên tắc nền tảng của phong trào, khi được triển khai một cách nghiêm ngặt, đã bộc lộ tính không thể thực hiện được của chúng. Quan trọng hơn, sự sụp đổ này diễn ra đồng thời ở ba mức độ: mức độ ngôn ngữ (meaning), mức độ tiêu chuẩn (criterion), và mức độ siêu-tiêu chuẩn (meta-criterion), tức chính điều kiện để một tiêu chuẩn có thể được xem là hợp lệ.

Hume – Về Sự Bất Tử Của Hồn Người (01)

Về Sự Bất Tử Của Hồn Người

(Of the Immortality of the Soul)

David Hume

 

 

 

GIỚI THIỆU CỦA NGƯỜI DỊCH

Hume Và Phê bình Quan Niệm Hồn Người Bất Tử Trong Truyền Thống Đạo Kitô Châu Âu

1. Tống quát

Tiểu luận Of the Immortality of the Soul (Về sự bất tử của hồn người) của David Hume là một trong những văn bản triết học gây tranh luận mạnh nhất trong thế kỷ XVIII. Trong bối cảnh tư tưởng châu Âu lúc bấy giờ, học thuyết về hồn người bất tử là một trụ cột quan trọng của đạo Kitô: nó bảo đảm cho lòng tin tôn giáo về phán xét sau khi chết, Thiên Đàng, Hỏa ngục và công lý tối hậu của Gót.

Hume – Một Luận Văn Về Những Đam Mê (04)

Một Luận Văn Về Những Đam Mê

(A Dissertation on the Passions)

David Hume

 

( ← ... tiếp theo )

 

MỘT LUẬN VĂN VỀ NHỮNG ĐAM MÊ

                                                                              

PHẦN IV

 

[ P 4.1, Bea 21 ]

1. Lý thuyết hiện nay về những đam mê (passions) ở đây phụ thuộc hoàn toàn vào mối liên hệ hai chiều giữa cảm thức (sentiments) và ý niệm (ideas), cũng như sự hỗ trợ qua lại mà các mối liên hệ này mang lại cho nhau. Vì vậy, sẽ không sai nếu minh họa những nguyên lý này bằng thêm một vài ví dụ.

Hume – Một Luận Văn Về Những Đam Mê (03)

Một Luận Văn Về Những Đam Mê

(A Dissertation on the Passions)

 

David Hume

 

( ← ... tiếp theo )

 

 

MỘT LUẬN VĂN VỀ NHỮNG ĐAM MÊ

PHẦN III.

 

[ P 3.1, Bea 18 ]

1. Khi rà soát lại tất cả những nguyên nhân sản sinh ra cảm xúc (passion) tự về hào hay về tự ti (humility), người ta sẽ dễ dàng nhận thấy rằng: chính hoàn cảnh đó, nếu được chuyển dịch từ bản thân chúng ta sang một người khác, sẽ biến người đó thành đối tượng của tình yêu hay lòng thù hận, sự kính trọng hay sự khinh miệt. Đức hạnh, tài năng, vẻ đẹp, gia thế, sự giàu có và quyền lực của người khác sẽ khơi dậy những cảm thức (sentiments) thuận lợi dành cho họ; còn thói xấu, sự ngu muội, hình thể khiếm khuyết, nghèo khó và sự hèn hạ của họ lại khởi động những cảm thức trái ngược. Ràng buộc hai chiều giữa những ấn tượng và những ý niệm vẫn vận hành trên những cảm xúc yêu và ghét này, tương tự như đối với những cảm xúc tự hào và tự ti trước đó. Bất cứ điều gì mang lại một sự dễ chịu hay nỗi khổ sở (pleasure or pain) biệt lập, và có tương quan hoặc kết nối với một người khác, đều biến người đó thành đối tượng cho tình cảm (affection) hay sự ghê tởm của chúng ta.

Hume – Một Luận Văn Về Những Đam Mê (02)

Một Luận Văn Về Những Đam Mê

(A Dissertation on the Passions)

 

David Hume

 

( ← ... tiếp theo )

 

 

MỘT LUẬN VĂN VỀ NHỮNG ĐAM MÊ

 

PHẦN II.

 

[ P 2.1, Bea 7 ]

1. Bên cạnh những cảm xúc (passions) đã nhắc đến ở trên, vốn nảy sinh từ việc theo đuổi trực tiếp tốt lành (good) và né tránh tai họa (evil), còn có những cảm xúc khác mang bản chất phức tạp hơn, hàm chứa nhiều hơn một góc nhìn hay sự cân nhắc. Do đó, Tự hào (Pride) là một sự hài lòng nhất định ở bản thân nhờ vào một thành tựu hay vật sở hữu nào đó mà chúng ta được hưởng; ngược lại, Tự ti (Humility) [1] là sự không hài lòng với bản thân do một khiếm khuyết hay sự yếu đuối nào đó.