Monday, October 4, 2021

Russell - Đưa vào Triết học Toán học (04)

  
 Đưa vào Triết học Toán học

(Introduction to Mathematical Philosophy)

 Bertrand Russell 

 (←...tiếp theo)

 



CHƯƠNG X

Những Giới Hạn Và Tính Liên Tục

 

Khái niệm của một “giới hạn” là một khái niệm vốn với nó sự quan trọng trong toán học đã tiếp tục được tìm thấy lớn hơn đã từng nghĩ. Thực vậy, toàn bộ của calculus vi phân và tích phân, trong thực hành, gần như tất cả mọi sự việc trong toán học cao cấp, đều tùy thuộc trên những giới hạn. Trước đây, đã giả định rằng những cực nhỏ [1] đều đã liên quan trong những nền tảng của những môn học này, nhưng Weierstrass [2] đã cho thấy rằng đây là một sai lầm: bất cứ nơi nào những cực nhỏ đã nghĩ để xảy ra, những gì thực sự xảy ra là một set của những lượng hữu hạn có 0 làm giới hạn dưới của chúng. Đã thường nghĩ rằng “giới hạn” là một ý niệm yếu tính số lượng, đó là nói rằng ý niệm của một lượng vốn với nó những lượng khác đến gần và gần hơn, như thế khiến cho giữa những lượng khác đó sẽ có một vài khác biệt ít hơn nào đó so với lượng bất kỳ đã chỉ định nào. Nhưng thực ra, ý niệm “giới hạn” là một ý niệm thuần túy về thứ bậc, không liên quan gì cả với số lượng (ngoại trừ do tình cờ khi chuỗi trong xem xét xảy ra là số lượng). Một điểm đem cho trên một đoạn thẳng có thể là giới hạn của một set của những điểm trên đoạn thẳng, với không là cần thiết của nó để đem vào những tọa độ hay đo lường hay bất kỳ số lượng nào. Số đếm 0 là giới hạn (theo thứ bậc của độ lớn) của những số đếm 1, 2, 3, … n, …, mặc dù hiệu số giữa 0 và một số đếm hữu hạn là hằng số và vô hạn: từ một quan điểm số lượng , những số hữu hạn tiến không tiến gần đến 0 khi chúng tăng lớn hơn. Những gì làm 0 là giới hạn của những số hữu hạn là sự kiện rằng, trong chuỗi, nó đến trực tiếp ngay sau chúng, vốn đó là một sự kiện thứ bậc, không là một sự kiện số lượng.

Friday, September 24, 2021

Russell - Đưa vào Triết học Toán học (03)

Đưa vào Triết học Toán học

(Introduction to Mathematical Philosophy)

 Bertrand Russell 

 (←...tiếp theo)

 

 

CHƯƠNG VII:

Những số Hữu tỉ, số Thực và số Phức

 

Bây giờ chúng ta đã thấy cách định nghĩa những số thứ tự, và cũng cả những số-quan hệ, trong đó những gì thường được gọi là những số thứ tự là một loài đặc biệt [1]. Sẽ thấy rằng mỗi loại này của số có thể là vô hạn cũng như hữu hạn. Nhưng cả hai, trong điều kiện hiện tại của chúng, đều không có khả năng của những mở rộng quen thuộc hơn của ý tưởng về số, đó là muốn nói, những mở rộng đến những số âm, phân số, số vô tỉ và số phức. Trong chương này, chúng ta sẽ vắn tắt cung cấp những định nghĩa lôgích của những mở rộng khác nhau này.

Thursday, September 9, 2021

Russell - Đưa vào Triết học Toán học (02)

Introduction to Mathematical Philosophy

Đưa vào Triết học Toán học

 Bertrand Russell 


(←...tiếp theo)

 

 


CHƯƠNG IV:

Định Nghĩa Của Thứ Bậc

 

Bây giờ chúng ta đã thực hiện phân tích của chúng ta về chuỗi của những số tự nhiên đến điểm ở đó chúng ta đã có được những định nghĩa lôgích về những phần tử của chuỗi này, của lớp toàn bộ của những phần tử của nó và của sự liên quan của một số với số tiếp sau trực tiếp của nó. Bây giờ chúng ta phải xem xét đặc tính nối tiếp [1] của những số tự nhiên trong thứ bậc 0, 1, 2, 3, … Thông thường, chúng ta nghĩ về những số theo thứ bậc [2] này và đó là một phần thiết yếu của công việc phân tích dữ liệu của chúng ta để tìm một định nghĩa về “thứ bậc” hay “chuỗi” theo những thuật ngữ lôgích.[3]

Tuesday, August 31, 2021

Russell - Đưa vào Triết học Toán học

Introduction to Mathematical Philosophy

Đưa vào Triết học Toán học

 

BERTRAND RUSSELL 

 

 

 

 

Lời Giới thiệu từ áo bìa sách (1919)

 

Quyển sách này có ý định dành cho những ai là người không quen biết sẵn với những đề tài nó giải quyết, và không có nhiều kiến ​​thức về toán học hơn những gì có thể đã nhận được ở một trường tiểu học phổ thông hay ngay cả ở trường Eton. Nó mô tả trong hình thức cơ bản định nghĩa lôgích về số, phân tích khái niệm về thứ bậc, học thuyết hiện đại về vô hạn, và lý thuyết về những mô tả và những lớp như là những ký hiệu tưởng tượng. Những phương diện còn tranh luận và không chắc chắn hơn của đề tài đều tùy thuộc trên những sự việc đó, vốn bây giờ có thể được xem như kiến ​​thức đã nhận được từ khoa học. Những sự việc này được giải thích không dùng những ký hiệu, nhưng trong một cách thức để cho những người đọc một hiểu biết tổng quát về những phương pháp và những mục đích của lôgích toán học, vốn đã hy vọng nó sẽ không chỉ là quan tâm của những người mong tiến tới một nghiên cứu nghiêm chỉnh hơn về ngành học này, nhưng cũng với giới rộng hơn, gồm những người thấy có một ước muốn để biết những vòng bi quay của khoa học hiện đại quan trọng này.

Friday, August 27, 2021

Hume – Những Đàm Thoại Về Tôn Giáo Tự Nhiên (03)

 Những Đàm thoại về Tôn giáo Tự nhiên

Dialogues on Natural Religion

David Hume




Phần II

Tóm lược

 

Bây giờ Demea chen vào câu chuyện và hỏi không biết có phải chỉ bản chất của Gót đang là đối tượng hoài nghi hay sự là-có của Gót là đối tượng hoài nghi? Những người bạn ông đoan chắc với ông đó là trường hợp thứ hai. Chà, ông nói tiếp, liên quan đến vấn đề thứ hai, để tuyên bố rằng chúng ta thực sự có thể hiểu được bản chất của Gót thì bất kính cũng gần như tuyên bố rằng hoàn toàn không có Gót gì cả. Gót, ông tuyên bố, vốn vượt quá mức hiểu biết của con người, và nhất thiết phải là bí ẩn với chúng ta.

 

Tuesday, June 1, 2021

William Shakespeare – Sonnet 66


Sonnet 66

William Shakespeare

 





Chán chường với tất cả những điều này, tôi khóc gọi cái chết an bình,

khi người xứng đáng ra đời chịu phận một kẻ ăn xin khốn cùng,

và người rỗng tuếch đỏm đáng khoe khoang giàu có,

Và lòng tin thuần khiết nhất bị hắt hủi khốn nạn,

và vinh dự vàng son ban tặng cho nhơ nhuốc,

và những phụ nữ trong lành bị đoạ thân gái điếm,

và sự ngay thẳng hoàn toàn bị vu khống sỉ nhục,

và những người mạnh mẽ bị đám khập khiễng làm tật nguyền,

và nghệ thuật bị uy quyền khóa lưỡi bịt miệng,

và kẻ xuẩn ngốc, đóng vai bác học, mày mò xoay sở,

và sự thật đơn giản đã nhầm tên với xuềnh xoàng nông cạn,

và tốt lành bị ác độc cai quản giam giữ.

Kiệt sức, mệt mỏi, chán ngán tất cả những điều này và muốn thoát chúng mà đi,

chỉ tiếc nếu chết, phải bỏ lại người tôi yêu một mình trơ trọi

 

Lê Dọn Bàn tạm dịch – bản nháp thứ nhất 

(Jun/2021)

 

Tuesday, March 9, 2021

Ronkin - Siêu Hình Học Đạo Phật Ban Đầu (03)

SIÊU HÌNH HỌC ĐẠO PHẬT BAN ĐẦU

Sự Hình Thành Một Truyền Thống Triết Học

Noa Ronkin

(←...tiếptheo)

 

 



NHỮNG GÌ ĐỨC PHẬT ĐÃ GIẢNG DẠY VÀ TƯ TƯỞNG ABHIDHAMMA

Từ Dhamma đến những dhamma


2.1

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA LÝ THUYẾT DHAMMA

 

Văn học hàn lâm về lịch sử của thuật ngữ dhamma trong tư tưởng đạo Phật thì khá phong phú và tập trung trên sự hàm hồ của từ ngữ do nó bao trùm một phạm vi rộng của những ý nghĩa. Trong những nghĩa này gồm giảng dạy đạo Phật trong tổng quát, bất kỳ học thuyết nào vốn tạo phần của giảng dạy đó, một yếu tố của kinh nghiệm, nguyên lý, hiện tượng, bản chất, đối tượng tâm lý, ý tưởng và những sự vật việc khác.[1] A.K. Warder đã cho thấy rằng cách Nikāya dùng từ ngữ dhamma (trong cả số ít và số nhiều) thì hàm hồ và nhiều nghĩa, và rằng chiều hữu thể học gán cho nó thì hoàn toàn không rõ ràng. Ông cho thấy rằng 

Sunday, February 21, 2021

Ronkin - Siêu Hình Học Đạo Phật Ban Đầu (02)

SIÊU HÌNH HỌC ĐẠO PHẬT BAN ĐẦU

Sự Hình Thành Một Truyền Thống Triết Học

Noa Ronkin

(←...tiếptheo)

  


1

GIẢNG DẠY THÊM CAO HƠN

Nội Dung Tư Tưởng Abhidhamma

 

1.1

NGUỒN GỐC CỦA NHỮNG TRƯỜNG PHÁI ĐẠO PHẬT THỜI CỔ

VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA ABHIDHAMMA

 

Lịch sử ban đầu của đạo Phật ở India và của trường phái bây giờ gọi là Theravāda đã ghi nhận là ít được biết, và cố gắng để lập một năm tháng ra đời nhất quán của lịch sử đó vẫn là bận rộn miệt mài của những học giả ngày nay. Tuy nhiên, có một truyền thống được chấp nhận rộng rãi rằng trong tiến trình thế kỷ thứ hai và thứ ba sau thời Đức Phật qua đời, tập thể Sangha đã chia thành một số những dòng truyền thừa (ācariyakula), những học thuyết (vada; ācariyavada) và những hội hữu (nikāya) [1], và đã là đối tượng của nhiều thay đổi, cải tiến và chuyển hướng về học thuyết, vốn đã là phần của sự hệ thống hóa dần dần đạo Phật và sự phát triển của nó từ một giảng dạy truyền khẩu sang một truyền thống có thể chế (śāsana) .[2] Để hiểu tiến trình đang bàn, điều cần thiết đầu tiên là để phân biệt sự hình thành của những giáo phái và dòng truyền thừa khác nhau quanh những vấn đề học thuyết với khái niệm về sự phân chia chính thức trong Saṅgha (saṅgha-bheda).[3] 

Saturday, January 9, 2021

Ronkin - Siêu Hình Học Đạo Phật Ban Đầu

SIÊU HÌNH HỌC ĐẠO PHẬT BAN ĐẦU

Sự Hình Thành Một Truyền Thống Triết Học

Early Buddhist Metaphysics: The Making of A Philosophical Tradition

Noa Ronkin

 

 



SIÊU HÌNH HỌC ĐẠO PHẬT BAN ĐẦU

 

Lời giới thiệu của ban tu thư nhà xuất bản

 

Quyển sách này đưa ra một tường trình triết học của sự chuyển hướng quan trọng về học thuyết trong lịch sử của truyền thống Theravada ban đầu ở India: sự chuyển dịch từ những phân tầng sớm nhất của tư tưởng đạo Phật sang triết học có hệ thống và được cho là triết học kinh viện của phong trào Abhidhamma Pali. Theo đuổi khảo sát những khái niệm trong sự phát triển của những ý tưởng đạo Phật, do đó trả lại cho rõ ràng hơn vị trí triết học của Đức Phật và cho thấy những người kế tục ngài đã thay đổi nó như thế nào và tại sao. Vặn xoắn triết học so sánh và Phật học vào nhau, tác giả thăm dò sự chuyển dịch của Abhidhamma từ một hệ thống khái niệm hướng về tri thức học sang một thế giới quan siêu hình vốn dựa trên khái niệm dhamma. Bà làm như vậy trong liên hệ với truyền thống Aristotle và trực diện với triết học hiện đại, khai thác văn học triết học phương Tây từ Plato đến những bản văn thời nay trong những lĩnh vực triết học về não thức và phê bình văn hóa. Quyển sách này không chỉ chứng minh rằng một thăm dò triết học trong những nền tảng khái niệm của đạo Phật ban đầu có thể nâng cao sự hiểu biết của chúng ta về triết học và tôn giáo là gì trong khả năng của chính tư tưởng và tôn giáo; nó cũng cho thấy giá trị của những viễn tượng mới với Phật học truyền thống.