Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người
(A Treatise of Human Nature)
David Hume
Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con
Người
DẪN NHẬP
[Trong phần Dẫn nhập của A Treatise of Human Nature,
Hume không bắt đầu bằng việc trình bày một học thuyết đã hoàn chỉnh, mà bằng
cách phác họa lại toàn bộ hướng đi của triết học như một dự án cần được tái thiết.
Có thể đọc toàn bộ lập luận của ông như một chuỗi bốn bước liên kết chặt chẽ với
nhau, tạo thành khung nền cho toàn bộ công trình sau đó.
Một nỗ lực để giới thiệu Phương
pháp lý luận duy nghiệm
Vào Trong Những Đề tài Đạo Đức.
Being An Attempt to Introduce the
Experimental Method of Reasoning
Into Moral Subjects)]
David Hume (1711–1776)
GHI CHÚ CỦA NGƯỜI BIÊN TẬP
Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con
Người(1739-40)
Do Amyas Merivale và Peter
Millican biên tập
Dù gặp phải thất bại tương đối lớn vào thời đại của mình,
tác phẩm xuất bản đầu tay của Hume – cuốn Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con
Người(Treatise of Human Nature) – ngày nay lại nhận được sự công nhận rộng
rãi như một kiệt tác triết học. Chính tác phẩm này, hơn bất kỳ tác phẩm nào
khác, đã mang lại cho Hume danh tiếng hoàn toàn xứng đáng với tư cách là triết
gia vĩ đại nhất trong thế giới nói tiếng Anh.
Chúng tôi trích xuất văn bản ở đây từ bản scan của ấn bản
gốc do Hệ thống Bộ sưu tập Trực tuyến về Thế kỷ 18 (ECCO) lưu trữ. Ngoại trừ những
điểm điều chỉnh chung áp dụng cho tất cả những văn bản trên trang web này,
chúng tôi ghi nhận những điểm thay đổi cụ thể so với văn bản gốc như sau:
Khúc dạo đầu cho một Triết Lý của
Ngày Mai
(Jenseits von Gut und Böse - Vorspiel
einer Philosophie der Zukunft)
Friedrich Nietzsche.
Phần Chín
Thế nào là cao quý?
268.
Rốt cuộc, cái "tầm thường" (Gemeinheit) là gì?
— Từ ngữ là những ký hiệu âm thanh cho các khái niệm; còn khái niệm lại là những
ký hiệu hình ảnh, ít nhiều xác định, cho những cảm giác thường xuyên lặp lại và
thường xuất hiện cùng nhau, tức cho những nhóm cảm giác.
Để hiểu nhau, không chỉ cần dùng cùng một từ ngữ: người
ta còn phải dùng cùng những từ ấy cho cùng một loại kinh nghiệm nội tâm; cuối
cùng, người ta phải có những kinh nghiệm chung với nhau.
Bên kia Thiện và Ác
Khúc dạo đầu cho một Triết Lý của
Ngày Mai
(Jenseits von Gut und Böse - Vorspiel
einer Philosophie der Zukunft)
Friedrich Nietzsche.
Phần Chín
Thế nào là cao quý?
(Neuntes Hauptstück:
was ist vornehm?.) [1]
257
Mọi sự nâng cao kiểu người mang tên “con người” [2] từ trước đến nay đều là công trình của một xã
hội quý tộc — và trong tương lai cũng sẽ luôn như vậy: tức một xã hội tin vào một
chiếc thang thứ bậc kéo dài rất lâu, tin vào sự khác biệt về giá trị giữa người
này với người khác, và xem sự nô lệ, theo một nghĩa nào đó, là điều cần thiết.
Bên kia Thiện và Ác
Khúc dạo đầu cho một Triết Lý của
Ngày Mai
(Jenseits von Gut und Böse - Vorspiel
einer Philosophie der Zukunft)
Friedrich Nietzsche.
Chương Tám: Dân tộc và Tổ quốc
(Achtes Hauptstück: Völker und
Vaterländer.) [1]
240.
Tôi lại nghe — như lần đầu tiên — khúc mở đầu Die
Meistersinger von Nürnberg của Richard Wagner: một nghệ thuật tráng lệ, quá
tải, nặng nề, muộn màng — nghệ thuật có kiêu hãnh, kiêu hãnh đến mức giả định
hai thế kỷ âm nhạc vẫn còn sống — để có thể hiểu nó: — thật đáng khen cho người
Đức, rằng sự kiêu hãnh ấy không sai lầm!
Một hỗn hợp của mọi loại nhựa sống và sức lực — bao nhiêu
mùa, bao nhiêu bầu trời, bao nhiêu khí hậu trộn vào đây! — khi thì cổ xưa, khi
thì xa lạ, khi thì khắc nghiệt, khi thì non trẻ quá mức — tùy tiện — nhưng lại
trang nghiêm kiểu truyền thống — không hiếm khi tinh nghịch — thường thô ráp, cục
mịch — có lửa, có can đảm — và đồng thời: da nhợt nhạt của những trái cây chín
muộn.