Hume – Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người (17)

Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người

(A Treatise of Human Nature)

David Hume

( ← ... tiếp theo )

 

QUYỂN 1-PHẨN 4

MỤC V.

Về Tính Phi-vật chất Của Hồn Người. [1]

 

T 1.4.5.1, SBN 232

Sau khi đã nhận ra những mâu thuẫn và khó khăn như vậy trong tất cả những hệ thống liên quan đến những đối tượng bên ngoài, và trong ý niệm về vật chất, vốn chúng ta tưởng rằng rất rõ ràng và xác định, chúng ta tự nhiên sẽ chờ đợi những khó khăn và mâu thuẫn còn lớn hơn trong tất cả những giả thuyết liên quan đến những tri giác bên trong của chúng ta, [2] và đến bản tính của não thức, vốn chúng ta thường tưởng rằng tối tăm và không chắc chắn hơn nhiều. Nhưng trong việc này, chúng ta sẽ tự lừa dối mình. Thế giới trí thức, mặc dù bị bao phủ trong những tối tăm vô tận, không vướng phải những mâu thuẫn như những mâu thuẫn mà chúng ta đã nhận ra trong thế giới tự nhiên. Những gì được biết về nó phù hợp với chính nó; còn những gì chưa biết, chúng ta phải bằng lòng để nguyên như vậy.

Hume – Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người (16)

Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người

(A Treatise of Human Nature)

David Hume

( ← ... tiếp theo )

 

QUYỂN 1-PHẨN 4

MỤC IV.

Về Triết Học Hiện Đại.

 

T 1.4.4.1, SBN 225–226

Nhưng ở đây có thể có người phản đối rằng, theo chính lập trường tôi đã thừa nhận, trí tưởng tượng là quan tòa tối hậu của mọi hệ thống triết học, vậy thì tôi đã không công bằng khi trách những triết gia cổ đại vì đã sử dụng năng lực ấy, và đã để họ hoàn toàn tuân theo sự dẫn dắt của nó trong những suy luận của họ.”

Để biện minh cho mình, tôi phải phân biệt trong trí tưởng tượng giữa những nguyên lý bền vững, không thể cưỡng lại và phổ quát, chẳng hạn như sự chuyển dịch theo tập quán từ nguyên nhân sang kết quả, và từ kết quả sang nguyên nhân; với những nguyên lý thay đổi, yếu ớt và không đều đặn, chẳng hạn như những nguyên lý mà tôi vừa lưu ý.

Hume – Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người (15)

Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người

(A Treatise of Human Nature)

David Hume

( ← ... tiếp theo )

 

QUYỂN 1-PHẨN 4

MỤC III.

Về Triết Học Cổ Đại.

 

T 1.4 .3.1, SBN 219

Nhiều người viết về đạo đức đã khuyên rằng, để hiểu rõ lòng chúng ta và biết chúng ta đã tiến bộ đến đâu trong việc sống có đức hạnh, một cách rất tốt là mỗi buổi sáng hồi tưởng lại những giấc mơ của chúng ta, rồi xem xét chúng với cùng sự nghiêm khắc mà chúng ta dành cho những việc hệ trọng và được cân nhắc kỹ lưỡng nhất của chúng ta.

Theo họ, tính cách của chúng ta luôn nhất quán, và bộc lộ rõ nhất khi không có chỗ cho sự giả tạo, nỗi sợ hãi hay toan tính, khi con người không thể giả dối với chính mình cũng như với người khác.

Sự hào phóng hay tính hèn hạ trong tính khí của chúng ta, sự ôn hòa hay tàn nhẫn, lòng dũng cảm hay tính nhút nhát, đều tác động lên những hư cấu của trí tưởng tượng một cách hoàn toàn tự do, và qua những hư cấu ấy, chúng bộc lộ rõ ràng nhất. [1]

Cũng theo cách ấy, tôi tin rằng chúng ta có thể rút ra nhiều nhận xét hữu ích nếu phê phán những hư cấu của triết học cổ đại liên quan đến thực thể, hình thái thực thể, thuộc tính ngẫu nhiên và phẩm chất huyền bí; bởi dù những quan niệm ấy phi lý và thất thường đến đâu, chúng vẫn có một mối liên hệ rất mật thiết với những nguyên lý của bản tính con người.[2]

 

Hume – Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người (14)

Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người

(A Treatise of Human Nature)

David Hume

( ← ... tiếp theo )

QUYỂN 1-PHẨN 4

MỤC II.

Về Thuyết Hoài Nghi với Những Giác Quan.

 

T 1.4.2.14, SBN 193

Chúng ta cũng có thể nhận thấy, qua trường hợp của âm thanh và màu sắc, rằng chúng ta có thể gán cho những đối tượng một sự hiện hữu tách biệt và liên tục mà không hề tham khảo đến lý trí, cũng không cân nhắc những ý kiến của mình theo bất kỳ nguyên tắc triết học nào.

Thật vậy, cho dù những nhà triết học có thể nghĩ rằng họ đưa ra được những lập luận thuyết phục để xác lập sự tin tưởng vào sự hiện hữu của những đối tượng độc lập với não thức, rõ ràng chỉ rất ít người biết đến những lập luận ấy. Trẻ em, nông dân và phần lớn nhân loại không phải nhờ những lập luận ấy mà gán đối tượng cho một số ấn tượng và phủ nhận đối tượng đối với những ấn tượng khác.

Trần Tử Ngang — Cảm Ngộ

Cảm Ngộ

(Kỳ Nhị)

( 感遇 其二 )

Trần Tử Ngang

 

 

Nguyên tác :

 

蘭若生春夏，
芊蔚何青青。
幽獨空林色，
朱蕤冒紫莖。
遲遲白日晚，
嫋嫋秋風生。
歲華盡搖落，
芳意竟何成？