Nietzsche – Bên kia Thiện và Ác (12)

Bên kia Thiện và Ác

Khúc dạo đầu cho một Triết Lý của Ngày Mai

(Jenseits von Gut und Böse - Vorspiel einer Philosophie der Zukunft)

 

Friedrich Nietzsche.

( ← . . . tiếp theo )

 

 

Bên kia Thiện và Ác

Từ Những Ngọn Núi Cao Ngất. Khúc Hát Sau Chính Ngọ

 

 

Ôi giờ giữa đời — chính ngọ!
Khoảnh khắc trang nghiêm của ánh sáng!

Ôi khu vườn mùa hè!

Một thứ hạnh phúc không yên: đứng, dò tìm, chờ đợi.
Ta chờ những người bạn — ngày đêm sẵn sàng.

Các bạn ở đâu? Đến đi! Đã đến lúc rồi!

Chẳng phải vì các bạn mà hôm nay sông băng xám kia
được phủ đầy hoa hồng sao? [1]

Con suối đang tìm các bạn.
Gió và mây hôm nay cũng được kéo lên cao hơn,
vào tận nền xanh thẳm — chỉ để nhìn các bạn,
từ tầm nhìn xa nhất của loài chim. [2]

Trên đỉnh cao nhất, bàn tiệc đã được dọn cho các bạn.

Ai sống gần các vì sao như thế?
Ai chạm gần những vực thẳm xa lạnh nhất?

Vương quốc của ta — còn vương quốc nào vươn xa hơn?
Mật ngọt của ta — ai đã nếm?

Nietzsche – Bên kia Thiện và Ác (04)

Bên kia Thiện và Ác

Khúc dạo đầu cho một Triết Lý của Ngày Mai

(Jenseits von Gut und Böse - Vorspiel einer Philosophie der Zukunft)

 

Friedrich Nietzsche.

( ← . . . tiếp theo )

 

 

 

Bên kia Thiện và Ác

 

Chương Ba:

Về Cấu Trúc Tôn Giáo Của Tâm Lý Con Người

 

 

45.

Hồn người và những giới hạn của nó, toàn bộ phạm vi mà kinh nghiệm nội tâm con người đã đạt được cho đến nay, những đỉnh cao, vực sâu và khoảng xa của những kinh nghiệm ấy, toàn bộ lịch sử của hồn người từ trước đến nay và những khả năng còn chưa được hút cạn của nó: đó là khu săn bắn được định sẵn cho một nhà tâm lý học bẩm sinh và cho một kẻ sống vì những cuộc săn lớn trong thế giới tâm hồn. [1]

Nhưng hắn thường phải tuyệt vọng tự nói với mình: “một cá nhân! ôi, chỉ một cá nhân! và khu rừng lớn này, rừng nguyên sinh này!”

Và vì thế hắn mong có vài trăm thợ săn phụ và những con chó đánh hơi tinh vi, có học, để hắn có thể đẩy chúng vào lịch sử của hồn người, nhằm lùa gom con mồi của mình ở đó.

Vô ích: hắn thử đi thử lại, một cách kỹ lưỡng và cay đắng, thấy rõ rằng rất khó tìm được những kẻ phụ trợ và những con chó cho tất cả những thứ đang kích thích đúng vào tò mò của hắn.

Điều bất lợi của việc phái các học giả vào những vùng săn bắn mới và nguy hiểm, nơi cần dũng khí, khôn ngoan, tinh tế theo mọi nghĩa, nằm ở chỗ: chính ở nơi đó họ không còn dùng được nữa, nơi “cuộc săn lớn”, nhưng cũng là nơi nguy hiểm lớn bắt đầu — chính ở đó họ mất con mắt đánh hơi và cái mũi đánh dấu dấu vết.

Hume - Một Luận Văn Về Những Đam Mê (01)

Một Luận Văn Về Những Đam Mê

(A Dissertation on the Passions)

 David Hume

 ( ← ... tiếp theo )

 

 

MỘT LUẬN VĂN VỀ NHỮNG ĐAM MÊ

(A Dissertation on the Passions (1757, 1777)

 

Giới thiệu

 

A Dissertation on the Passions là một khảo luận ngắn của David Hume, xuất bản năm 1757, trong đó ông trình bày một cách cô đọng, có hệ thống và sáng rõ lý thuyết của ông về “những đam mê” (passions) và những động lực chi phối hành vi con người. Tác phẩm này thực chất là bản viết lại và tinh luyện từ phần “Of the Passions” trong Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người /A Treatise of Human Nature (1739-40), nhưng được trình bày mạch lạc, rõ ràng và dễ theo dõi hơn nhiều so với nguyên bản.

Mục tiêu trung tâm của Hume là xây dựng một “khoa học về bản tính con người” (science of human nature). Theo Hume, đời sống tinh thần không phải là một lĩnh vực hoàn toàn bí ẩn hay vận hành tùy tiện, mà hoạt động theo những cơ chế tâm lý tương đối nhất quán mà con người có thể quan sát và phân tích qua kinh nghiệm. Vì vậy, ông cố gắng nghiên cứu những đam mê (passions) theo phương pháp gần với khoa học tự nhiên, thay vì dựa vào những học thuyết siêu hình truyền thống hay những giả thuyết gót học về hồn người hay bản chất con người.

Hume – Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người (18)

Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người

(An Enquiry concerning Human Understanding)

David Hume

 

( ← ... tiếp theo )

 

 

 

 

LỜI BẠT CỦA NGƯỜI DỊCH BẢN TIẾNG VIỆT

 

Đọc An Enquiry Concerning Human Understanding của David Hume

 

An Enquiry Concerning Human Understanding của David Hume không nên được tiếp cận như một hệ thống triết học giáo điều khép kín, mà như một cuộc khảo sát liên tục về cấu tạo, cơ chế vận hành, và giới hạn của khả năng nhận thức của con người. Tác phẩm này không chỉ trình bày một số luận điểm riêng lẻ về nhận thức học, mà còn đánh dấu một bước chuyển quyết định trong lịch sử triết học hiện đại: triết học từ bỏ dần tham vọng xây dựng những nền tảng siêu hình học chắc chắn tuyệt đối về thực tại để chuyển sang khảo sát chính những điều kiện khiến tri thức của con người trở nên khả hữu, cũng như những giới hạn mà lý trí không thể vượt qua.

Hume – Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người (17)

Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người

(An Enquiry concerning Human Understanding)

David Hume

 

( ← ... tiếp theo )

 

 

 

 

Tiết XII.

Về Triết Học Của Trường Phái Học Viện (Academy), Hay Triết Học Hoài Nghi

(Of The Academical Or Sceptical Philosophy. )

 

 

PHẦN II

 

E 12. 17, SBN 155–156

Có vẻ như là một nỗ lực cực đoan của những người hoài nghi khi tìm cách phá hủy lý trí bằng chính lập luận và suy luận; tuy nhiên, đó lại chính là mục tiêu bao quát của mọi khảo cứu và tranh luận của họ.

Họ tìm cách đưa ra những phản đối, cả với những suy luận trừu tượng lẫn với những suy luận liên quan đến sự kiện và hiện hữu.