(A Treatise of Human Nature)
David Hume
QUYỂN 1
PHẦN 4 – MỤC VII.
Kết Luận Của Quyển Sách.
T 1.4.7.1, SBN 263–264
Nhưng trước khi dấn bước vào những vực sâu mênh mông [1] của triết học đang mở ra trước mắt, tôi thấy mình muốn dừng lại một lát ở vị trí hiện tại và suy ngẫm về chuyến hải hành mà tôi đã bắt đầu, chuyến hải hành chắc chắn đòi hỏi sự khéo léo và nỗ lực bền bỉ ở mức cao nhất [2] mới có thể đưa đến một kết cục tốt đẹp.
Schopenhauer
Càng thu thập nhiều dữ liệu, con người càng có nguy cơ
đánh mất khả năng tự suy nghĩ và tự đưa ra nhận định. Nhận xét này thoạt nghe
có vẻ trái ngược với tin tưởng phổ biến của thời đại chúng ta. Trong nhiều năm
qua, chúng ta vẫn thường cho rằng càng tiếp cận nhiều thông tin, chúng ta càng
có cơ sở để suy luận chính xác. Chúng ta cũng tin rằng việc không ngừng tìm kiếm
và tiếp nhận thông tin sẽ giúp phát triển năng lực tư duy. Theo cách nghĩ ấy,
người đọc nhiều nhất, nghiên cứu nhiều nhất và nắm giữ nhiều thông tin nhất hẳn
phải là người có khả năng nhận định đáng tin cậy nhất.
(theo Schopenhauer)
Kẻ ngu không còn
là người lạc lõng trong xã hội nữa. Hắn đã trở thành mẫu người mà nhiều người
muốn noi theo. Những nền văn minh trước đây dựng tượng đài để tôn vinh trí tuệ
và sự khôn ngoan, còn chúng ta ngày nay dường như lại dựng bàn thờ cho sự tầm
thường. Cuộc nổi dậy này không phải là cuộc đấu tranh của những người bị áp bức
chống lại kẻ áp bức, mà là sự vùng lên của những kẻ ngu dốt chống lại tri thức.
Và điều đáng sợ nhất là họ đã thắng.
Bản Thể Học
Hành Trình Của
Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?
(Từ Hy Lạp Cổ
Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)
15
Quine: Có Những Gì Hiện
Hữu?
Sau Carnap, câu hỏi về
hiện hữu tiếp tục được tranh luận trong triết học phân tích, nhưng Willard Van
Orman Quine (1908–2000) [1] đưa vấn đề này sang một hướng khác. Ông không tìm cách
xây dựng một danh sách có sẵn về tất cả những gì thế giới chứa đựng (hay hiện hữu),
cũng không xem bản thể học như một lĩnh vực có thể tách rời khỏi khoa học và
ngôn ngữ. Thay vào đó, Quine muốn làm rõ cơ sở để chúng ta xác định một lý thuyết
đang thừa nhận những gì là hiện hữu. Nói cách khác, ông đặt câu hỏi: khi chấp
nhận một lý thuyết là đúng, chúng ta đồng thời phải thừa nhận sự hiện hữu của
những đối tượng nào?
Về việc chỉ định trong ngôn ngữ thông thường
(On Denoting)
Bertrand Russell
Luận Chứng Bản Thể Học
và Thuyết Mô Tả Xác Định của Russell
A
Bertrand Russell công bố On
Denoting trên Mind vào tháng 10 năm 1905. Bài viết này về sau trở
thành một trong những văn bản quan trọng của triết học phân tích thế kỷ XX.
Frank Ramsey từng gọi lý thuyết về mô tả của Russell là “một mô hình cho triết
học” (a paradigm of philosophy). Đóng góp quan trọng nhất của bài viết nằm
ở sự phân biệt giữa hình thức ngữ pháp bề mặt của một câu và hình thức lôgic của
mệnh đề mà câu ấy biểu đạt. Từ sự phân biệt này, Russell xây dựng lý thuyết về
những cụm từ chỉ định, đặc biệt là lý thuyết về mô tả xác định. Một cụm từ có dạng
giống như tên của một đối tượng trong câu nói thông thường không nhất thiết phải
là tên của một đối tượng. Khi được phân tích về mặt lôgic, nó có thể được biểu
diễn bằng một mệnh đề phức hợp chứa lượng từ, biến và quan hệ đồng nhất.