Bản Thể Học
Hành Trình Của
Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?
(Từ Hy Lạp Cổ
Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)
( ← ... tiếp theo )
Phần 15
Nietzsche Và Sự Khủng Hoảng Của Ý Niệm Về Yếu
Tính (tiếp)
6. Từ “Thế Giới
Chân Thực” Đến Sự Sụp Đổ Của Nền Tảng Siêu Hình
Một trong những
điểm tập trung nhất của phê bình bản thể học của Nietzsche nằm ở sự đối lập giữa
“thế giới chân thực” (die wahre Welt) và “thế giới có vẻ như” (die
scheinbare Welt). Đối lập này không chỉ là một cách phân chia hai miền của
thực tại. Nó dựa trên một tiền đề bản thể học sâu hơn: những gì biến đổi, sinh
thành và tiêu vong không thể tự mình cung cấp nền tảng đầy đủ cho chân lý và
giá trị; vì vậy, phải có một thực tại ổn định hơn, bất biến hơn và theo nghĩa ấy
“chân thực hơn” nằm phía sau hoặc vượt lên trên thế giới kinh nghiệm.
Trong truyền thống
siêu hình học, tiền đề ấy xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Plato đặt Ideen
— những Thể Dạng — ở vị trí của thực tại chân thực, trong khi những sự vật cảm
tính chỉ tham dự vào chúng và biến đổi trong thế giới kinh nghiệm. Những truyền
thống khác lại tìm nền tảng ấy trong một thực tại tự thân, một trật tự lý tính,
Gót, một nền tảng tuyệt đối, hoặc một cấu trúc bất biến có khả năng bảo đảm cho
chân lý và giá trị. Dù khác nhau rất xa về nội dung, những học thuyết này có thể
gặp nhau ở một cấu trúc chung: một tầng hiện hữu ổn định được đặt cao hơn những
hình thái hiện hữu biến đổi, và tầng ổn định ấy được dùng làm cơ sở để giải
thích, xác định hoặc đánh giá tầng biến đổi.
