Hume - Một Luận Văn Về Những Đam Mê (01)

Một Luận Văn Về Những Đam Mê

(A Dissertation on the Passions)

 David Hume

 ( ← ... tiếp theo )

 

 

MỘT LUẬN VĂN VỀ NHỮNG ĐAM MÊ

(A Dissertation on the Passions (1757, 1777)

 

Giới thiệu

 

A Dissertation on the Passions là một khảo luận ngắn của David Hume, xuất bản năm 1757, trong đó ông trình bày một cách cô đọng, có hệ thống và sáng rõ lý thuyết của ông về “những đam mê” (passions) và những động lực chi phối hành vi con người. Tác phẩm này thực chất là bản viết lại và tinh luyện từ phần “Of the Passions” trong Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người /A Treatise of Human Nature (1739-40), nhưng được trình bày mạch lạc, rõ ràng và dễ theo dõi hơn nhiều so với nguyên bản.

Mục tiêu trung tâm của Hume là xây dựng một “khoa học về bản tính con người” (science of human nature). Theo Hume, đời sống tinh thần không phải là một lĩnh vực hoàn toàn bí ẩn hay vận hành tùy tiện, mà hoạt động theo những cơ chế tâm lý tương đối nhất quán mà con người có thể quan sát và phân tích qua kinh nghiệm. Vì vậy, ông cố gắng nghiên cứu những đam mê (passions) theo phương pháp gần với khoa học tự nhiên, thay vì dựa vào những học thuyết siêu hình truyền thống hay những giả thuyết gót học về hồn người hay bản chất con người.

Hume – Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người (18)

Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người

(An Enquiry concerning Human Understanding)

David Hume

 

( ← ... tiếp theo )

 

 

 

 

LỜI BẠT CỦA NGƯỜI DỊCH BẢN TIẾNG VIỆT

 

Đọc An Enquiry Concerning Human Understanding của David Hume

 

An Enquiry Concerning Human Understanding của David Hume không nên được tiếp cận như một hệ thống triết học giáo điều khép kín, mà như một cuộc khảo sát liên tục về cấu tạo, cơ chế vận hành, và giới hạn của khả năng nhận thức của con người. Tác phẩm này không chỉ trình bày một số luận điểm riêng lẻ về nhận thức học, mà còn đánh dấu một bước chuyển quyết định trong lịch sử triết học hiện đại: triết học từ bỏ dần tham vọng xây dựng những nền tảng siêu hình học chắc chắn tuyệt đối về thực tại để chuyển sang khảo sát chính những điều kiện khiến tri thức của con người trở nên khả hữu, cũng như những giới hạn mà lý trí không thể vượt qua.

Hume – Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người (17)

Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người

(An Enquiry concerning Human Understanding)

David Hume

 

( ← ... tiếp theo )

 

 

 

 

Tiết XII.

Về Triết Học Của Trường Phái Học Viện (Academy), Hay Triết Học Hoài Nghi

(Of The Academical Or Sceptical Philosophy. )

 

 

PHẦN II

 

E 12. 17, SBN 155–156

Có vẻ như là một nỗ lực cực đoan của những người hoài nghi khi tìm cách phá hủy lý trí bằng chính lập luận và suy luận; tuy nhiên, đó lại chính là mục tiêu bao quát của mọi khảo cứu và tranh luận của họ.

Họ tìm cách đưa ra những phản đối, cả với những suy luận trừu tượng lẫn với những suy luận liên quan đến sự kiện và hiện hữu.

Hume – Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người (16)

Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người

(An Enquiry concerning Human Understanding)

David Hume

 

( ← ... tiếp theo )

 

 

Tiết XII.

Về Triết Học Của Trường Phái Học Viện (Academy), Hay Triết Học Hoài Nghi

(Of The Academical Or Sceptical Philosophy. )

 

PHẦN I

 

E 12. 1, SBN 149

Không có chủ đề nào từng chứng kiến nhiều lập luận triết học được triển khai hơn là chủ đề chứng minh sự hiện hữu của một Gót và bác bỏ những ngụy biện của những Người Không Tin Có Gót [1] ; và tuy vậy, ngay cả những triết gia sùng đạo nhất vẫn còn tranh luận, liệu có thể có những con người bị “che mờ” đến mức trở thành những người không tin có Gót về mặt lý thuyết hay không. [2]

Chúng ta phải hòa giải những mâu thuẫn này như thế nào? [3]

Những hiệp sĩ giang hồ, từng lang thang khắp nơi để dẹp bỏ rồng thiêng và người khổng lồ, chưa bao giờ nghi ngờ dù chỉ một chút về sự hiện hữu của những quái vật ấy. [4]

Cái chết của Siêu hình học

Cái chết của Siêu hình học

Tại sao Triết học từ bỏ Thực tại Tối hậu

 

 

 

Cái chết của Siêu hình học

Mục lục

• Dẫn nhập
• Phần 1: Cách mạng Kant: Siêu hình học đã trở thành câu chuyện về chúng ta nhưng không phải về thực tại như thế nào
• Phần 2: Quả bom của Hume: Cuộc khủng hoảng hoài nghi khiến Kant trở nên tất yếu
• Phần 3: Tác phẩm Tractatus của Wittgenstein: Giới hạn của ngôn ngữ là giới hạn của thế giới
• Phần 4: Cuộc tấn công của Thuyết Thực chứng Logic: Nguyên tắc Kiểm chứng
• Phần 5: Sự tự hủy diệt của Thuyết Thực chứng: Tại sao Nguyên tắc Kiểm chứng tự “nuốt chửng” chính nó
• Phần 6: “Hai giáo điều” của Quine: Phá hủy nền tảng
• Phần 7: Wittgenstein giai đoạn sau: Trò chơi ngôn ngữ và sự kết thúc của Bản thể luận
• Phần 8: Hệ khuôn khổ của Carnap: Bản thể luận chỉ là sự lựa chọn ngôn ngữ
• Phần 9: Nietzsche và sự phê phán của Triết học Lục địa: Siêu hình học thực chất là Tâm lý học
• Phần 10: Sự phá hủy của Heidegger: Hữu thể và sự kết thúc của Siêu hình học Tây phương
• Phần 11: Sự tan rã của Thuyết Thực dụng: Khi Siêu hình học không tạo ra khác biệt thực tế
• Phần 12: Khoa học đối đầu Siêu hình học: Vật lý học và Thần kinh học tiêu diệt Thuyết nhị nguyên
• Phần 13: Sự hồi sinh thất bại: Tại sao Siêu hình học Cách thức không cứu vãn được công trình này
• Phần 14: Tại sao Siêu hình học phải chết: Sự đồng thuận cuối cùng
• Phần 15: Những gì còn lại: Triết học sau Siêu hình học
•  

Dẫn nhập

 

Trong suốt 2.000 năm qua, siêu hình học luôn tự xưng là ngành học hé lộ cấu trúc sâu thẳm nhất của thực tại. Những triết gia từ Plato đến Descartes tin rằng lý trí thuần túy có thể đạt đến những sự thật nằm ngoài quan sát vật lý. Họ đặt câu hỏi liệu Gót có hiện hữu hay không, liệu hồn người có bất tử hay không, và bản chất thực sự của quan hệ nhân quả là gì. Những câu hỏi này nhắm đến một gì đó vĩnh cửu ẩn dưới bề mặt biến đổi của kinh nghiệm thường nhật. Siêu hình học hứa hẹn mang lại tri thức về thực tại đúng như chính nó, độc lập với sự cảm nhận hay đo lường của con người. Công trình này dựa trên một giả định mạnh mẽ: Não thức có thể nắm bắt những chân lý tối hậu qua logic.