Thursday, May 14, 2026

Hume – Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người (17)

Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người

(An Enquiry concerning Human Understanding)

David Hume

 

( ← ... tiếp theo )

 

 

 


 

Tiết XII.

Về Triết Học Của Trường Phái Học Viện (Academy), Hay Triết Học Hoài Nghi

(Of The Academical Or Sceptical Philosophy. )

 

 

PHẦN II

 

E 12. 17, SBN 155–156

Có vẻ như là một nỗ lực cực đoan của những người hoài nghi khi tìm cách phá hủy lý trí bằng chính lập luận và suy luận; tuy nhiên, đó lại chính là mục tiêu bao quát của mọi khảo cứu và tranh luận của họ.

Họ tìm cách đưa ra những phản đối, cả với những suy luận trừu tượng lẫn với những suy luận liên quan đến sự kiện và hiện hữu.

Tuesday, May 12, 2026

Hume – Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người (16)

Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người

(An Enquiry concerning Human Understanding)

David Hume

 

( ← ... tiếp theo )

 

 




Tiết XII.

Về Triết Học Của Trường Phái Học Viện (Academy), Hay Triết Học Hoài Nghi

(Of The Academical Or Sceptical Philosophy. )

 

PHẦN I

 

E 12. 1, SBN 149

Không có chủ đề nào từng chứng kiến nhiều lập luận triết học được triển khai hơn là chủ đề chứng minh sự hiện hữu của một Gót và bác bỏ những ngụy biện của những Người Không Tin Có Gót [1] ; và tuy vậy, ngay cả những triết gia sùng đạo nhất vẫn còn tranh luận, liệu có thể có những con người bị “che mờ” đến mức trở thành những người không tin có Gót về mặt lý thuyết hay không. [2]

Chúng ta phải hòa giải những mâu thuẫn này như thế nào? [3]

Những hiệp sĩ giang hồ, từng lang thang khắp nơi để dẹp bỏ rồng thiêng và người khổng lồ, chưa bao giờ nghi ngờ dù chỉ một chút về sự hiện hữu của những quái vật ấy. [4]

Saturday, May 9, 2026

Cái chết của Siêu hình học

Cái chết của Siêu hình học

Tại sao Triết học từ bỏ Thực tại Tối hậu

 

 

 




Cái chết của Siêu hình học

Mục lục

  • Dẫn nhập
  • Phần 1: Cách mạng Kant: Siêu hình học đã trở thành câu chuyện về chúng ta nhưng không phải về thực tại như thế nào
  • Phần 2: Quả bom của Hume: Cuộc khủng hoảng hoài nghi khiến Kant trở nên tất yếu
  • Phần 3: Tác phẩm Tractatus của Wittgenstein: Giới hạn của ngôn ngữ là giới hạn của thế giới
  • Phần 4: Cuộc tấn công của Thuyết Thực chứng Logic: Nguyên tắc Kiểm chứng
  • Phần 5: Sự tự hủy diệt của Thuyết Thực chứng: Tại sao Nguyên tắc Kiểm chứng tự “nuốt chửng” chính nó
  • Phần 6: “Hai giáo điều” của Quine: Phá hủy nền tảng
  • Phần 7: Wittgenstein giai đoạn sau: Trò chơi ngôn ngữ và sự kết thúc của Bản thể luận
  • Phần 8: Hệ khuôn khổ của Carnap: Bản thể luận chỉ là sự lựa chọn ngôn ngữ
  • Phần 9: Nietzsche và sự phê phán của Triết học Lục địa: Siêu hình học thực chất là Tâm lý học
  • Phần 10: Sự phá hủy của Heidegger: Hữu thể và sự kết thúc của Siêu hình học Tây phương
  • Phần 11: Sự tan rã của Thuyết Thực dụng: Khi Siêu hình học không tạo ra khác biệt thực tế
  • Phần 12: Khoa học đối đầu Siêu hình học: Vật lý học và Thần kinh học tiêu diệt Thuyết nhị nguyên
  • Phần 13: Sự hồi sinh thất bại: Tại sao Siêu hình học Cách thức không cứu vãn được công trình này
  • Phần 14: Tại sao Siêu hình học phải chết: Sự đồng thuận cuối cùng
  • Phần 15: Những gì còn lại: Triết học sau Siêu hình học
  •  

Dẫn nhập

 

Trong suốt 2.000 năm qua, siêu hình học luôn tự xưng là ngành học hé lộ cấu trúc sâu thẳm nhất của thực tại. Những triết gia từ Plato đến Descartes tin rằng lý trí thuần túy có thể đạt đến những sự thật nằm ngoài quan sát vật lý. Họ đặt câu hỏi liệu Gót có hiện hữu hay không, liệu hồn người có bất tử hay không, và bản chất thực sự của quan hệ nhân quả là gì. Những câu hỏi này nhắm đến một gì đó vĩnh cửu ẩn dưới bề mặt biến đổi của kinh nghiệm thường nhật. Siêu hình học hứa hẹn mang lại tri thức về thực tại đúng như chính nó, độc lập với sự cảm nhận hay đo lường của con người. Công trình này dựa trên một giả định mạnh mẽ: Não thức có thể nắm bắt những chân lý tối hậu qua logic.

Friday, May 8, 2026

Hume – Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người (15)

Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người

(An Enquiry concerning Human Understanding)

David Hume

 

( ← ... tiếp theo )

 





Tiết XI

 

Về Sự Lo Liệu Cá Biệt Của Gót Và Về Một Cõi Sống Sau Cái Chết. [1]

 

E 11. 1, SBN 132

Gần đây, tôi có trò chuyện với một người bạn, người vốn yêu thích những nghịch lý hoài nghi. [2] Trong trò chuyện đó, dù ông đưa ra nhiều nguyên lý vốn tôi chẳng đời nào tán thành được, nhưng chúng có vẻ thú vị, gợi hiếu kỳ và mang một vài liên hệ với chuỗi của những lập luận được dẫn dắt xuyên suốt tiến trình điều tra này, nên tôi xin chép lại chúng từ trí nhớ một cách xác thực nhất có thể được, để trình lên sự phán xét của người đọc.

Thursday, May 7, 2026

Hume – Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người (14)

Một Điều Tra Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người

(An Enquiry concerning Human Understanding)

David Hume

 

( ← ... tiếp theo )

 

 





TIẾT X.

Về Phép Lạ.

 

PHẦN II.

 

E 10. 14, SBN 116

Trong những suy luận trên đây, chúng ta đã giả định rằng lời chứng làm nền tảng cho một phép lạ có thể đạt tới mức của một minh chứng [1] trọn vẹn, và sự sai lầm của lời chứng đó sẽ là một gì phi thường thực sự. Thế nhưng, có thể dễ dàng cho thấy rằng chúng ta đã quá hào phóng trong sự nhượng bộ của chúng ta, và chưa bao giờ có một biến cố mang tính phép lạ nào được xác lập dựa trên một bằng chứng hiển nhiên đầy đủ đến như thế.