Saturday, October 31, 2026

Schopenhauer - Càng Nhiều Thông Tin, Càng Ít Suy Nghĩ


Càng Nhiều Thông Tin, Càng Ít Suy Nghĩ

Schopenhauer

 







Càng thu thập nhiều dữ liệu, con người càng có nguy cơ đánh mất khả năng tự suy nghĩ và tự đưa ra nhận định. Nhận xét này thoạt nghe có vẻ trái ngược với tin tưởng phổ biến của thời đại chúng ta. Trong nhiều năm qua, chúng ta vẫn thường cho rằng càng tiếp cận nhiều thông tin, chúng ta càng có cơ sở để suy luận chính xác. Chúng ta cũng tin rằng việc không ngừng tìm kiếm và tiếp nhận thông tin sẽ giúp phát triển năng lực tư duy. Theo cách nghĩ ấy, người đọc nhiều nhất, nghiên cứu nhiều nhất và nắm giữ nhiều thông tin nhất hẳn phải là người có khả năng nhận định đáng tin cậy nhất.

Schopenhauer - Khi sự ngu dốt thống trị thế giới hiện đại

Cuộc nổi dậy của những kẻ ngu dốt: Khi sự ngu dốt thống trị thế giới hiện đại.

 

(theo Schopenhauer)







 

Kẻ ngu không còn là người lạc lõng trong xã hội nữa. Hắn đã trở thành mẫu người mà nhiều người muốn noi theo. Những nền văn minh trước đây dựng tượng đài để tôn vinh trí tuệ và sự khôn ngoan, còn chúng ta ngày nay dường như lại dựng bàn thờ cho sự tầm thường. Cuộc nổi dậy này không phải là cuộc đấu tranh của những người bị áp bức chống lại kẻ áp bức, mà là sự vùng lên của những kẻ ngu dốt chống lại tri thức. Và điều đáng sợ nhất là họ đã thắng.

Saturday, September 26, 2026

Bản Thể Học — Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì? (28)

Bản Thể Học

Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?

(Từ Hy Lạp Cổ Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)

( ← ... tiếp theo )

 




15

Quine: Có Những Gì Hiện Hữu?

 

Sau Carnap, câu hỏi về hiện hữu không chấm dứt trong triết học phân tích. Willard Van Orman Quine (1908–2000) đưa câu hỏi ấy trở lại theo một hướng mới. Ông không bắt đầu bằng việc tìm một nền tảng siêu hình học đứng ngoài khoa học, cũng không cố lập một danh sách sẵn có về tất cả những gì thế giới chứa đựng. Điều Quine muốn làm rõ trước hết là: chúng ta dựa vào đâu để nói rằng một lý thuyết đang thừa nhận một điều gì đó là hiện hữu? [1]

Friday, September 25, 2026

Russell — Về việc chỉ định trong ngôn ngữ thông thường (02)

Về việc chỉ định trong ngôn ngữ thông thường

(On Denoting)

Bertrand Russell

( ← ... tiếp theo )

 

                           

 

 

Luận Chứng Bản Thể Học và Thuyết Mô Tả Xác Định của Russell

 

A

Bertrand Russell công bố On Denoting trên Mind vào tháng 10 năm 1905. Bài viết này về sau trở thành một trong những văn bản quan trọng của triết học phân tích thế kỷ XX. Frank Ramsey từng gọi lý thuyết về mô tả của Russell là “một mô hình cho triết học” (a paradigm of philosophy). Đóng góp quan trọng nhất của bài viết nằm ở sự phân biệt giữa hình thức ngữ pháp bề mặt của một câu và hình thức lôgic của mệnh đề mà câu ấy biểu đạt. Từ sự phân biệt này, Russell xây dựng lý thuyết về những cụm từ chỉ định, đặc biệt là lý thuyết về mô tả xác định. Một cụm từ có dạng giống như tên của một đối tượng trong câu nói thông thường không nhất thiết phải là tên của một đối tượng. Khi được phân tích về mặt lôgic, nó có thể được biểu diễn bằng một mệnh đề phức hợp chứa lượng từ, biến và quan hệ đồng nhất.

Wednesday, September 23, 2026

Bản Thể Học — Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì? (27)


Bản Thể Học

Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?

(Từ Hy Lạp Cổ Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)

( ← ... tiếp theo )

 

 



14. Carnap: Từ Phân Tích Ngôn Ngữ Khoa Học Đến Khuôn Khổ Bản Thể Học

 

14.1. Carnap: phân tích ngôn ngữ khoa học

 

Trong Nhóm Vienna (Phần 13), Rudolf Carnap quan tâm nhiều nhất đến một câu hỏi ngày càng rõ: nếu triết học thôi xây dựng một siêu hình học về thực tại, thì nó làm gì với những khái niệm mà khoa học dùng để nói về thực tại? [1]