Hành Trình Của
Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?
(Từ Hy Lạp Cổ
Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)
14. Carnap: Từ Phân Tích Ngôn Ngữ Khoa Học Đến
Khuôn Khổ Bản Thể Học
14.1. Carnap: phân tích ngôn ngữ khoa học
Trong Nhóm Vienna (Phần 13), Rudolf Carnap
quan tâm nhiều nhất đến một câu hỏi ngày càng rõ: nếu triết học thôi xây dựng một
siêu hình học về thực tại, thì nó làm gì với những khái niệm mà khoa học dùng để
nói về thực tại? [1]
Bertrand Russell
Giới thiệu của người
dịch
Lý thuyết về việc chỉ
định của Bertrand Russell
1.
Bài Viết và Vấn Đề
Năm 1905, Bertrand
Russell công bố bài viết “On Denoting”. Đây là một trong những bài viết có ảnh
hưởng sâu rộng đối với sự hình thành và phát triển của triết học phân tích
trong thế kỷ XX. Bài viết đặt ra một câu hỏi tưởng như rất đơn giản nhưng dẫn đến
những vấn đề quan trọng về lôgic và ngôn ngữ: khi một câu có vẻ như đang nói về
một đối tượng, chúng ta có nhất thiết phải giả định rằng trong câu ấy có một biểu
thức thực sự chỉ định đối tượng đó hay không?
Hành Trình Của
Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?
(Từ Hy Lạp Cổ
Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)
23. Nhóm Vienna: Phê phán siêu hình học và
sự chuyển đổi của câu hỏi bản thể học.
Nếu Wittgenstein
đặt câu hỏi về giới hạn của những gì có thể nói một cách có nghĩa, thì Nhóm
Vienna đưa câu hỏi ấy vào một thảo luận rộng hơn về khoa học, lôgíc, kinh nghiệm
và ngôn ngữ.
Nhóm Vienna — Wiener Kreis — không xuất
hiện ngay từ đầu như một trường phái với một học thuyết hoàn chỉnh. Nhóm hình
thành dần trong những năm 1920, trên nền tảng của những cuộc tranh luận triết học
và khoa học đã diễn ra từ trước. Những người tham gia cũng không hoàn toàn có
cùng quan điểm. Họ gặp nhau để thảo luận những vấn đề chung, nhưng cách hiểu và
cách giải quyết từng vấn đề vẫn tiếp tục thay đổi.
(Reasons
And Persons)
Derek Parfit
Clarendon Press – Oxford
Giới thiệu Tổng Quát
Reasons and Persons
Xuất bản năm 1984, Reasons
and Persons của Derek Parfit là một công trình quan trọng của đạo đức học thời
nay. Sách bắt đầu từ những câu hỏi về lý do hành động — không chỉ “chúng ta nên
làm gì?” mà còn “vì sao chúng ta có lý do để làm việc ấy?” — nhưng để trả lời,
Parfit phải đi sâu vào một vấn đề nền tảng hơn: một người là gì, và yếu tố nào
khiến người ở thời điểm này vẫn là cùng một người với người ở thời điểm khác?
Câu hỏi này quan trọng vì chúng ta thường cho rằng lợi ích của chính mình có một
vị trí riêng: chúng ta có lý do mạnh để lo cho mình của ngày mai, chỉ vì người ấy
là mình. Nhưng nếu sự đồng nhất giữa một người ở hai thời điểm không có nền tảng
sâu xa như chúng ta vẫn nghĩ, thì cách chúng ta hiểu lý do hành động cũng phải
xem lại. Từ đó, sách dẫn tới những vấn đề rộng hơn: bản sắc cá nhân, sự hợp lý
trong hành động, và trách nhiệm của chúng ta với những người sẽ sống trong
tương lai.
Hành Trình Của
Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?
(Từ Hy Lạp Cổ
Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)
22 Wittgenstein: Từ cấu trúc
của thế giới đến cách dùng ngôn ngữ trong đời sống
Giai đoạn bốn
— Bản thể học của những gì đứng vững
On Certainty (Bàn về sự chắc chắn) [1]
được Wittgenstein viết trong những năm 1949–1951 và được xuất bản sau khi ông
qua đời, năm 1969. Quyển sách bắt đầu từ một vấn đề rất gần với sinh hoạt thường
ngày nhưng càng suy nghĩ càng trở nên khó: khi chúng ta nói rằng mình biết một
việc, nghi ngờ một việc, hoặc có bằng chứng cho một việc, chúng ta đang dựa vào
đâu để làm như vậy?