Bản Thể Học — Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì? (28)

Bản Thể Học

Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?

(Từ Hy Lạp Cổ Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)

( ← ... tiếp theo )

 

15

Quine: Có Những Gì Hiện Hữu?

 

Sau Carnap, câu hỏi về hiện hữu không chấm dứt trong triết học phân tích. Willard Van Orman Quine (1908–2000) đưa câu hỏi ấy trở lại theo một hướng mới. Ông không bắt đầu bằng việc tìm một nền tảng siêu hình học đứng ngoài khoa học, cũng không cố lập một danh sách sẵn có về tất cả những gì thế giới chứa đựng. Điều Quine muốn làm rõ trước hết là: chúng ta dựa vào đâu để nói rằng một lý thuyết đang thừa nhận một điều gì đó là hiện hữu? [1]

Russell — Về việc chỉ định trong ngôn ngữ thông thường (02)

Về việc chỉ định trong ngôn ngữ thông thường

(On Denoting)

Bertrand Russell

( ← ... tiếp theo )

 

                           

 

 

Luận Chứng Bản Thể Học và Thuyết Mô Tả Xác Định của Russell

 

A

Bertrand Russell công bố On Denoting trên Mind vào tháng 10 năm 1905. Bài viết này về sau trở thành một trong những văn bản quan trọng của triết học phân tích thế kỷ XX. Frank Ramsey từng gọi lý thuyết về mô tả của Russell là “một mô hình cho triết học” (a paradigm of philosophy). Đóng góp quan trọng nhất của bài viết nằm ở sự phân biệt giữa hình thức ngữ pháp bề mặt của một câu và hình thức lôgic của mệnh đề mà câu ấy biểu đạt. Từ sự phân biệt này, Russell xây dựng lý thuyết về những cụm từ chỉ định, đặc biệt là lý thuyết về mô tả xác định. Một cụm từ có dạng giống như tên của một đối tượng trong câu nói thông thường không nhất thiết phải là tên của một đối tượng. Khi được phân tích về mặt lôgic, nó có thể được biểu diễn bằng một mệnh đề phức hợp chứa lượng từ, biến và quan hệ đồng nhất.

Bản Thể Học — Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì? (27)

Bản Thể Học

Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?

(Từ Hy Lạp Cổ Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)

( ← ... tiếp theo )

 

 

14. Carnap: Từ Phân Tích Ngôn Ngữ Khoa Học Đến Khuôn Khổ Bản Thể Học

 

14.1. Carnap: phân tích ngôn ngữ khoa học

 

Trong Nhóm Vienna (Phần 13), Rudolf Carnap quan tâm nhiều nhất đến một câu hỏi ngày càng rõ: nếu triết học thôi xây dựng một siêu hình học về thực tại, thì nó làm gì với những khái niệm mà khoa học dùng để nói về thực tại? [1]

Russell — Về việc chỉ định trong ngôn ngữ thông thường (01)

Về việc chỉ định trong ngôn ngữ thông thường

(On Denoting)

Bertrand Russell

 

 

Giới thiệu của người dịch

Lý thuyết về việc chỉ định của Bertrand Russell

 

1.

Bài Viết và Vấn Đề

 

Năm 1905, Bertrand Russell công bố bài viết “On Denoting”. Đây là một trong những bài viết có ảnh hưởng sâu rộng đối với sự hình thành và phát triển của triết học phân tích trong thế kỷ XX. Bài viết đặt ra một câu hỏi tưởng như rất đơn giản nhưng dẫn đến những vấn đề quan trọng về lôgic và ngôn ngữ: khi một câu có vẻ như đang nói về một đối tượng, chúng ta có nhất thiết phải giả định rằng trong câu ấy có một biểu thức thực sự chỉ định đối tượng đó hay không?

Bản Thể Học — Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì? (26)

Bản Thể Học

Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?

(Từ Hy Lạp Cổ Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)

( ← ... tiếp theo )

 

 

 

23. Nhóm Vienna: Phê phán siêu hình học và sự chuyển đổi của câu hỏi bản thể học.

 

Nếu Wittgenstein đặt câu hỏi về giới hạn của những gì có thể nói một cách có nghĩa, thì Nhóm Vienna đưa câu hỏi ấy vào một thảo luận rộng hơn về khoa học, lôgíc, kinh nghiệm và ngôn ngữ.

 

Nhóm Vienna — Wiener Kreis — không xuất hiện ngay từ đầu như một trường phái với một học thuyết hoàn chỉnh. Nhóm hình thành dần trong những năm 1920, trên nền tảng của những cuộc tranh luận triết học và khoa học đã diễn ra từ trước. Những người tham gia cũng không hoàn toàn có cùng quan điểm. Họ gặp nhau để thảo luận những vấn đề chung, nhưng cách hiểu và cách giải quyết từng vấn đề vẫn tiếp tục thay đổi.