Bản Thể Học
Hành Trình Của
Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?
(Từ Hy Lạp Cổ
Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)
Phần 18 — Sự
Phân Hóa Của Bản Thể Học Thế Kỷ XX
Từ Một Hệ Thống
Lớn Đến Nhiều Dòng Chảy Song Song
1. Bối cảnh tan rã của một
hệ thống
Nhìn lại lịch sử
triết học phương Tây từ Parmenides đến Hegel, có thể nhận ra một tham vọng
xuyên suốt, dù nội dung và phương pháp của từng triết gia khác nhau rất xa:
không chỉ giải thích từng lĩnh vực riêng lẻ của kinh nghiệm, mà tìm kiếm nền tảng
và cấu trúc căn bản của thực tại như một toàn thể. Câu hỏi không chỉ là các sự
vật là gì, mà còn là Hữu thể (Sein) có nghĩa gì, những hữu thể (Seiendes)
quan hệ với Hữu thể ra sao, và liệu có thể tìm được một nền tảng hay
nguyên lý) đủ sức liên kết tự nhiên, con người, nhận thức, đạo đức và lịch sử
hay không. Từ Parmenides, Plato và Aristotle đến Descartes, Spinoza, Leibniz,
Kant và cuối cùng là Hegel, triết học nhiều lần trở lại với vấn đề này: liệu có
thể xây dựng một hệ thống trong đó những lĩnh vực khác nhau của thực tại không
chỉ được đặt cạnh nhau, mà được liên kết bởi những nguyên tắc chung và được hiểu
trong quan hệ với một toàn thể thống nhất hay không? Chính tham vọng về tính thống
nhất ấy là một trong những động lực sâu xa của siêu hình học phương Tây.[1]
