Bốn Mươi
Tám Đại Nguyện Của Phật ADiĐà
阿彌陀佛四十八大願
( ← ... tiếp theo )
Những Phương Pháp Niệm Phật Trong Đạo Phật Tịnh Độ Trung
Hoa
(như một phụ đính cho Bốn Mươi Tám Đại Nguyện Của Phật ADiĐà)
Một điều mà hầu như mọi học giả nghiên cứu về truyền thống
Tịnh Độ đều biết là pháp thực hành trung tâm của truyền thống này, được gọi là nianfo
(念佛, niệm Phật) trong tiếng Tàu và nembutsu trong tiếng Nhật, về cơ bản
là sự xưng niệm thành tiếng danh hiệu Đức Phật A Di Đà. Theo quan niệm truyền
thống, để đáp lại hành trì ấy, Đức Phật sẽ tiếp dẫn người niệm về cõi Tây
phương Cực Lạc vào thời điểm lâm chung. Với cách hiểu này, người ta có thể học
và thực hành nianfo một cách hiệu quả mà không cần đi sâu vào những sắc
thái ý nghĩa, những biến thể thực hành hay những nền tảng triết học của pháp
môn. Tuy nhiên, theo thời gian, một khối lượng ngày càng đồ sộ những nghiên cứu
chuyên sâu đã bắt đầu đặt nghi vấn đối với vị thế thống trị của cách hiểu này về
truyền thống Tịnh Độ, đặc biệt là trong bối cảnh Tịnh Độ giáo Trung Hoa. Nhiều
học giả đã chỉ ra rằng thực hành Tịnh Độ không chỉ giới hạn ở hình thức nianfo/nembutsu
như sự xưng niệm danh hiệu bằng lời nói, mà còn bao hàm nhiều quan niệm và
phương thức thực hành khác nhau (xem Payne 2015; Chappell 1996; Corless 1996;
Yü 1981, chương 3). Do đó, bức tranh của chúng ta về tư tưởng và thực hành Tịnh
Độ Trung Hoa đang ngày càng trở nên phong phú và phức tạp hơn. Tuy nhiên, sự phức
tạp ấy vẫn chưa được truyền đạt một cách đầy đủ đến phạm vi rộng hơn của ngành
Phật học. Nói cách khác, cách chúng ta hiểu về nianfo (niệm Phật) — thực
hành cốt lõi của truyền thống Tịnh Độ — dường như vẫn cần được hiệu chỉnh và
tinh xác hơn để phản ánh đầy đủ lịch sử phát triển cũng như sự đa dạng về ý
nghĩa và thực hành của khái niệm này.
Một công trình nghiên cứu đã gợi mở một mô hình cho hướng
tiếp cận mà chúng ta có thể theo đuổi. Nhiều năm trước, Ichirō Hori đã công bố
một bài viết nhan đề “Nembutsu as Folk Religion” (Niệm Phật như một tôn giáo
dân gian), trong đó ông chỉ ra, cùng với nhiều điểm khác, rằng ngay trong
thế giới tương đối đơn giản hơn của đạo Phật Tịnh Độ Nhật Bản, người ta vẫn có
thể và thực sự đã thực hành nembutsu vì nhiều lý do khác nhau; không phải
tất cả những lý do ấy đều liên quan đến việc đạt được sự vãng sinh (Hori
1968). Trong nhiều năm đọc qua một loạt
tư liệu phong phú về Tịnh Độ giáo Trung Hoa, tôi cũng nhận thấy những khác biệt
đáng kể trong cách những tác giả riêng lẻ, cả bên trong lẫn bên ngoài truyền thống
Tịnh Độ, bàn luận về thực hành nianfo (念佛, niệm Phật). Mặc dù tất
cả đều thừa nhận nianfo là pháp thực hành nền tảng của “con đường dễ thực
hành” (易行道, thường gọi là “dị hành đạo”), nhưng những
trình bày của họ về bản chất cũng như phương pháp thực hành này cho thấy rằng
trên thực tế thuật ngữ nianfo có một nội hàm hết sức linh hoạt.
