Bản Thể Học — Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì? (26)

Bản Thể Học

Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?

(Từ Hy Lạp Cổ Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)

( ← ... tiếp theo )

 

 

 

23. Nhóm Vienna: Phê phán siêu hình học và sự chuyển đổi của câu hỏi bản thể học.

 

Nếu Wittgenstein đặt câu hỏi về giới hạn của những gì có thể nói một cách có nghĩa, thì Nhóm Vienna đưa câu hỏi ấy vào một thảo luận rộng hơn về khoa học, lôgíc, kinh nghiệm và ngôn ngữ.

 

Nhóm Vienna — Wiener Kreis — không xuất hiện ngay từ đầu như một trường phái với một học thuyết hoàn chỉnh. Nhóm hình thành dần trong những năm 1920, trên nền tảng của những cuộc tranh luận triết học và khoa học đã diễn ra từ trước. Những người tham gia cũng không hoàn toàn có cùng quan điểm. Họ gặp nhau để thảo luận những vấn đề chung, nhưng cách hiểu và cách giải quyết từng vấn đề vẫn tiếp tục thay đổi.

Parfit — Lý Do Và Con Người

Lý Do Và Con Người

(Reasons And Persons)

Derek Parfit

 

Clarendon Press – Oxford

 

Giới thiệu Tổng Quát

 

Reasons and Persons

 

Xuất bản năm 1984, Reasons and Persons của Derek Parfit là một công trình quan trọng của đạo đức học thời nay. Sách bắt đầu từ những câu hỏi về lý do hành động — không chỉ “chúng ta nên làm gì?” mà còn “vì sao chúng ta có lý do để làm việc ấy?” — nhưng để trả lời, Parfit phải đi sâu vào một vấn đề nền tảng hơn: một người là gì, và yếu tố nào khiến người ở thời điểm này vẫn là cùng một người với người ở thời điểm khác? Câu hỏi này quan trọng vì chúng ta thường cho rằng lợi ích của chính mình có một vị trí riêng: chúng ta có lý do mạnh để lo cho mình của ngày mai, chỉ vì người ấy là mình. Nhưng nếu sự đồng nhất giữa một người ở hai thời điểm không có nền tảng sâu xa như chúng ta vẫn nghĩ, thì cách chúng ta hiểu lý do hành động cũng phải xem lại. Từ đó, sách dẫn tới những vấn đề rộng hơn: bản sắc cá nhân, sự hợp lý trong hành động, và trách nhiệm của chúng ta với những người sẽ sống trong tương lai.

Bản Thể Học — Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì? (25)

Bản Thể Học

Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?

(Từ Hy Lạp Cổ Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)

( ← ... tiếp theo )

 

22  Wittgenstein: Từ cấu trúc của thế giới đến cách dùng ngôn ngữ trong đời sống

 

Giai đoạn bốn — Bản thể học của những gì đứng vững

 

On Certainty (Bàn về sự chắc chắn) [1] được Wittgenstein viết trong những năm 1949–1951 và được xuất bản sau khi ông qua đời, năm 1969. Quyển sách bắt đầu từ một vấn đề rất gần với sinh hoạt thường ngày nhưng càng suy nghĩ càng trở nên khó: khi chúng ta nói rằng mình biết một việc, nghi ngờ một việc, hoặc có bằng chứng cho một việc, chúng ta đang dựa vào đâu để làm như vậy?

Bản Thể Học — Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì? (24)

Bản Thể Học

Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?

(Từ Hy Lạp Cổ Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)

( ← ... tiếp theo )

 

 

22. Wittgenstein: Từ cấu trúc của thế giới đến cách dùng ngôn ngữ trong đời sống

Giai Đoạn 3: Siêu Hình Học Như Một Vấn Đề Của Ngôn Ngữ

 

Những Khảo Sát Triết Học (Philosophical Investigations), xuất bản sau khi Wittgenstein qua đời, năm 1953 [1]

 

22.3.1 — Trò chơi ngôn ngữ

 

Sau Tractatus, Wittgenstein dần nhận ra rằng chính một giả định quan trọng trong tác phẩm này cần được xem xét lại. Giả định ấy liên quan đến câu hỏi: một câu có nghĩa bằng cách nào? Trong Tractatus, Wittgenstein cho rằng một câu có nghĩa vì nó có thể nói cho chúng ta biết một gì có thể xảy ra trong thực tại (a possibility). Nói đầy đủ hơn theo thuật ngữ của tác phẩm, câu có nghĩa có thể mô tả một tình trạng sự việc có thể xảy ra (a possible state of affairs).

 

Hãy lấy một ví dụ rất đơn giản: “Cửa đóng.” Khi nói câu này, chúng ta đang nói rằng cửa đang ở trong một tình trạng nhất định: nó đóng. Nhưng cửa cũng có thể mở. Vì vậy, “cửa đóng” là một gì có thể xảy ra, chứ chưa phải là điều chắc chắn đang xảy ra.

Wittgenstein - Tractatus Logico-Philosophicus (01)

Tractatus Logico-Philosophicus

Luận thuyết Lôgic–Triết học

 

Ludwig Wittgenstein

 

Lời người dịch bản tiếng Viêt:

1.

Tôi tạm dịch Tractatus Logico-Philosophicus như một phụ đính cho phần viết về Wittgenstein. Vì trong phần đó có những nhận định trực tiếp về Wittgenstein, tôi muốn người đọc có dịp đọc thêm chính tác phẩm đang được bàn đến. Bản dịch này không nhằm đi sâu hay giải thích đầy đủ những vấn đề của Tractatus, mà chỉ giúp người đọc có một cái nhìn khái quát về nội dung tác phẩm và, ít nhất phần nào, đọc trực tiếp Wittgenstein trước khi đi vào những phân tích chi tiết hơn.