Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người(A Treatise of Human Nature)
David Hume
( ← ... tiếp theo )
QUYỂN 1 – PHẨN 4
MỤC III.
Về Triết Học Cổ Đại.
T 1.4 .3.1, SBN 219
Nhiều người viết về đạo đức đã khuyên rằng, để hiểu rõ lòng chúng ta và biết chúng ta đã tiến bộ đến đâu trong việc sống có đức hạnh, một cách rất tốt là mỗi buổi sáng hồi tưởng lại những giấc mơ của chúng ta, rồi xem xét chúng với cùng sự nghiêm khắc mà chúng ta dành cho những việc hệ trọng và được cân nhắc kỹ lưỡng nhất của chúng ta.
Theo họ, tính cách của chúng ta luôn nhất quán, và bộc lộ rõ nhất khi không có chỗ cho sự giả tạo, nỗi sợ hãi hay toan tính, khi con người không thể giả dối với chính mình cũng như với người khác.
Sự hào phóng hay tính hèn hạ trong tính khí của chúng ta, sự ôn hòa hay tàn nhẫn, lòng dũng cảm hay tính nhút nhát, đều tác động lên những hư cấu của trí tưởng tượng một cách hoàn toàn tự do, và qua những hư cấu ấy, chúng bộc lộ rõ ràng nhất.
Cũng theo cách ấy, tôi tin rằng chúng ta có thể rút ra nhiều nhận xét hữu ích nếu phê phán những hư cấu của triết học cổ đại liên quan đến thực thể, hình thái thực thể, thuộc tính ngẫu nhiên và phẩm chất huyền bí; bởi dù những quan niệm ấy phi lý và thất thường đến đâu, chúng vẫn có một mối liên hệ rất mật thiết với những nguyên lý của bản tính con người.
