Một Điều Tra
Về Những Khả Năng Nhận Thức Của Con Người
(An Enquiry
concerning Human Understanding)
David Hume
TIẾT VIII.
Về Tự Do và Tất Yếu
PHẦN II.
E 8.26, SBN 96-7
Trong những tranh chấp triết học, không có
phương pháp lập luận nào phổ biến hơn, mà cũng không có phương pháp nào đáng chê trách hơn là việc cố
gắng bác bỏ một giả thuyết bằng cách nại ra những hệ quả nguy hại của nó đối
với tôn giáo và đạo đức. Khi một quan điểm dẫn đến những điều phi lý, nó chắc chắn là
sai lầm; nhưng không thể khẳng định một quan điểm là sai lầm chỉ vì vì những hệ
lụy nguy hại của nó.
Do đó, những chủ đề như vậy hoàn toàn nên được
gác lại; vì chúng không giúp ích gì cho việc tìm kiếm sự thật, nhưng chỉ khiến cá nhân của một người đối
kháng thành đáng ghét. Tôi đưa ra nhận xét này một cách tổng quát
mà không hề có ý định tranh thủ bất kỳ lợi thế nào từ đó. Tôi thẳng thắn chấp
nhận một sự xem xét thuộc loại này, và sẽ mạo muội khẳng định
rằng: cả hai học thuyết về tính tất yếu và về tự do, như đã giải thích ở trên,
không chỉ nhất quán với đạo đức nhưng còn tuyệt đối thiết yếu cho sự hỗ trợ của đạo đức [1]
