Plato – The Symposium (04)

Tiệc Rượu

The Symposium (Συμποσίον)

Plato (Πλάτων, Plátōn, 428/427– 348/347 TCN)

(tiếp theo)

(Bài ngợi ca Ái tình thứ sáu, của Socrates)

(201d)

Bây giờ, tôi đã xong với bạn, bạn hãy cứ tự nhiên. Tôi sẽ cố gắng kể lại kỹ lưỡng cho các bạn bài nói chuyện về Erôs, một lần tôi đã nghe từ Diotima, người phụ nữ thành Mantinea, – một phụ nữ là người khôn ngoan [1] về nhiều sự việc, bên cạnh việc này: một lần, bà thậm chí đã ngăn được bệnh dịch hạch trong suốt mười năm, bằng cách bảo những người dân Athens làm những hy sinh nào [2]. Bà là người đã dạy tôi nghệ thuật của ái tình, và tôi sẽ kể lại kỹ lưỡng từ đầu đến cuối bài nói chuyện của bà, đến mức hay nhất như sức tôi có thể làm được; dùng những gì Agathon và tôi đã đồng ý với nhau, như một cơ sở.

Đi theo sự mở đường của bạn, Agathon, một người nên trước hết mô tả ai là Erôs, và người ấy thì giống những gì, và sau đó đến mô tả những công việc của người ấy – tôi nghĩ rằng sẽ là dễ nhất cho tôi để tiến hành theo cách Diotima đã làm, và kể cho các bạn biết bà đã hỏi tôi thế nào.

Các bạn thấy đấy, tôi đã nói với bà hầu hết cùng những điều Agathon nói với tôi vừa mới đây: rằng Erôs là một vị gót lớn, và rằng ông thuộc về những sự vật việc đẹp đẽ [3]. Và bà đã dùng cùng những lập luận bẻ lại [4] tôi, mà tôi đã dùng phản lại Agathon; bà đã cho thấy, theo như chính bài phát biểu của riêng tôi, Erôs thì không đẹp, cũng không tốt như thế nào.

Plato – The Symposium (03)

Tiệc Rượu

The Symposium (Συμποσίον)

Plato (Πλάτων, Plátōn, 428/427– 348/347 TCN)

(tiếp theo)

(194a)

Sau đó Socrates nói, “Đó là vì bạn đã giỏi trội trong tranh tài ăn nói, Eryximachus. Nhưng nếu bạn từng bao giờ ở vị trí của tôi, hay đúng hơn ở vị trí của tôi sau bài nói cũng sẽ rất hay của Agathon, khi đó bạn sẽ thực sự lo sợ. Bạn sẽ cụt ý hết đường, không còn biết nói gì, như tôi bây giờ”.

“Ông đang cố bỏ bùa cho tôi mê mẩn, Socrates” Agathon nói, “bằng cách làm tôi nghĩ rằng người nghe mong đợi những điều tuyệt vời trong bài nói của tôi, khiến tôi sẽ bối rối”.

“Agathon”. Socrates nói, “Sao bạn lại nghĩ rằng tôi dễ quên đến thế? Tôi thấy bạn đã can trường và đĩnh đạc biết chừng nào, khi bạn bước thẳng lên thềm sân khấu cùng những diễn viên, đã nhìn thẳng ra khối khán giả đông đảo khổng lồ đó. Bạn đã sắp sửa đưa thơ kịch bạn viết ra trình diễn, và bạn đã không một mảy may luống cuống nào. Sau khi thấy thế, sao tôi lại có thể chờ đợi bạn sẽ bối rối vì chúng tôi, khi chúng tôi thật quá ít?”

“Tại sao, Socrates”, Agathon nói. “Ông phải nghĩ rằng tôi không có gì ngoài những khán giả xem kịch trong trí não của tôi! Thế ông giả định tôi không nhận ra điều đó sao, nếu ông thông minh, ông đã tìm thấy rằng một ít người nhạy cảm khôn ngoan gây khiếp sợ hơn nhiều so với một đám đông vô cảm ngu dại?”

Plato – The Symposium (02)

Tiệc Rượu

The Symposium (Συμποσίον)

Plato (Πλάτων, Plátōn, 428/427– 348/347 TCN)

(tiếp theo)

(Bài ngợi ca (enkomion) Ái tình, thứ nhất của Phaedrus)

(178a)

Tất cả họ đều đồng ý với Socrates, và ép Phaedrus bắt đầu. Dĩ nhiên, Aristodemus không thể nhớ chính xác những gì mọi người nói, và bản thân tôi không nhớ tất cả mọi điều ông nói với tôi. Nhưng tôi sẽ kể cho bạn biết những gì ông ta nhớ được nhất, và những gì tôi xem là những điểm quan trọng nhất.

Như tôi đã nói, ông ta cho biết Phaedrus nói đầu tiên, bắt đầu, ít hoặc nhiều hơn, như thế này:

Erôs là một vị gót lớn, tuyệt diệu với những vị gót và con người trong nhiều cách, và thần kỳ nhất tất cả là cách ông ra đời. Chúng ta vinh danh ông như một trong những gót cổ nhất, và bằng chứng của niên đại rất xưa của ông là điều này: không chỗ nào trong thơ hay thần thoại nói đến cha mẹ của ông. Theo Hesiod, đầu tiên được sinh ra là Chaos,

 ... Nhưng sau đó đến

Đất-ngực-mở-rộng, mãi mãi chỗ an toàn cho tất cả,

Và Erôs. [1]

Và Acusilaus đồng ý với Hesiod: sau Chaos đến Gaea và Erôs [2], hai vị này. Và Parmenides kể về khởi đầu này:

Gót đầu tiên của tất cả [nàng] tạo lập là Erôs. [3]

Bertrand Russell – Triết học và Chính trị

Triết học và Chính trị

Bertrand Russell

Người Anh được nhìn nhận là khác biệt giữa những quốc gia châu Âu hiện đại, một mặt bởi sự xuất sắc của những triết gia của họ, và mặt khác bởi sự khinh miệt của họ với triết học. Về cả hai phương diện, họ đều cho thấy sự khôn ngoan của họ. Nhưng sự khinh miệt với triết học, nếu phát triển đến điểm ở đó nó trở thành hệ thống, thì tự nó là một triết lý; nó là triết lý ở nước Mỹ, gọi là “thuyết Công cụ” [1] . Tôi sẽ đề nghị rằng triết lý, nếu nó là triết lý xấu, có thể là nguy hiểm, và do đó xứng với mức độ của sự tôn trọng tiêu cực mà chúng ta dành cho sét đánh và loài cọp. Phương diện tích cực nào có thể là từ triết lý “tốt”, tôi sẽ chừa lại ở đây trong ngắn ngủi, như một câu hỏi mở ngỏ.

Sự kết nối của triết học với chính trị, đó là chủ đề của bài giảng của tôi, đã là kém hiển nhiên ở nước Anh hơn những nước lục địa châu Âu. Thuyết triết học Duy nghiệm, nói rộng rãi, thì kết nối với thuyết chính trị Tự do, nhưng Hume đã là một người đảng Bảo thủ; những gì những triết gia gọi là “thuyết Duy ý”, nói tổng quát, có một kết nối tương tự với thuyết bảo thủ, nhưng T. H. Green [2] đã là một người đảng Tự do. Trên lục địa, sự phân biệt là đã nhiều tách bạch hơn, và đã từng có một sự sẵn sàng lớn hơn, để chấp nhận hoặc từ chối, một khối những lý thuyết như một toàn bộ, với không xem xét nghiêm nhặt với từng phần riêng biệt.

Plato – The Symposium

Tiệc Rượu

The Symposium 

(Συμποσίον)

Plato (Πλάτων, Plátōn, 428/427– 348/347 TCN)

PLATO

The Symposium

Dẫn nhập của người biên tập bản tiếng Anh

Đàm thoại này [1], một kiệt tác đầy thơ và kịch của Plato, kể lại những gì đã xảy ra trong một “symposium”, hay một tiệc rượu theo nghi thức truyền thống Athens [2], tổ chức để ăn mừng nhà viết bi kịch Agathon, nhân dịp tác phẩm đầu tay của ông đoạt giải nhất trong một cuộc thi bi kịch hàng năm trong một lễ hội ở thành phố này [3]. Để thoả mãn Phaedrus (người nồng nhiệt hâm mộ những bài nói chuyện và thuật thuyết phục trong một đàm thoại khác của Plato mang tên ông), là người lấy làm bất bình vì tiếc cho sự hờ hững của những nhà thơ và những nhà văn Greek với vị gót của Ái tình, những người dự tiệc hôm đó đã đồng ý, trong khi họ tất cả đều uống rượu, sẽ lần lượt nói lời ca ngợi Ái tình.

“Ái tình” (love – erôs – từ Greek [4]) gồm sự lôi cuốn, thu hút và thỏa mãn tình dục giữa nam và nữ, và cả giữa nam và nam thiếu niên, nhưng ở đây cũng chú trọng và đặc biệt về vai trò của người nam trưởng thành như người giáo dục đạo đức và trí tuệ cho người nam chưa trưởng thành, vốn đã là truyền thống giữa những người Athens trong liên hệ loại kể sau, cho dù đi kèm với tình dục hay không. Có sáu bài nói chuyện – cộng với một bài thứ bảy từ một người rất say, đến muộn và không mời, là Alcibiades, chính khách và tướng lãnh của Athens. Trong thời trẻ tuổi, Alcibiades đã từng là một trong số những người ngưỡng mộ đi theo Socrates, và bây giờ ông kể lại trong chi tiết lôi cuốn Socrates có thời đã sửa chữa cải thiện cho mình, trong vai trò yêu đương đảo ngược hấp dẫn giữa người lớn tuổi và người trẻ tuổi hơn, (thời ấy là) bình thường giữa những người Greek trong một quan hệ của “Ái tình”: Socrates thành người bị theo đuổi, Alcibiades là người theo đuổi. Đặc biệt, đủ vừa vặn tương ứng, tất cả những người nói chuyện, trừ nhà thơ trào phúng Aristophanes là với ngoại lệ thú vị, đều đã được nhắc trong Protagoras, như trong số những người đã đổ xô đến nhà Callias để tham dự buổi tụ tập của những nhà sophist ở đó (tất cả đều là những nhà chuyên môn về nghệ thuật nói): lúc bước vào nhà Callias, Socrates đã nhận ra bốn diễn giả của Symposium – Phaedrus và Eryximachus trong một đám đông quanh Hippias, và Agathon và Pausanias (người yêu của ông) đang hứng từng lời của Prodicus; Alcibiades nhập bọn không lâu sau đó.