Plato
The Republic
(Πλάτων - Πολιτεία)
Saturday, October 29, 2011
Wednesday, October 26, 2011
Sunday, October 23, 2011
Plato - Phiên Tòa và cái Chết của Socrates (8)
Πλάτωνας
Απολογία Του Σωκράτη
Lời bạt
1.
“Đời sống không bị tra xét là không đáng sống.”
Đó là “Απολογία Του Σωκράτη”- “Lời Socrates cãi trước tòa” đã khởi đầu cho tất cả. Viết khoảng 360 trước Công nguyên, bài tiểu luận nổi tiếng của Πλάτωνας (Plato, Platon) – chúng ta đọc ở đây – thường được biết như : Απολογία – Apologia – (từ Hy Lạp, có nghĩa là “lời cãi cho chính mình”); đã kể lại Socrates ra trước tòa như thế nào và cãi lại những cáo buộc ông đã làm hư hỏng thanh niên Athens và phạm tội bất tôn kính những vị gót của Athens, có lẽ với những suy tưởng triết học của ông. Có mặt trong phiên tòa lịch sử này, Plato kể lại thái độ và quan điểm của người thầy mình, cho thấy trước sau Socrates đã từ chối không bày tỏ hối tiếc nào về lối sống của mình, thậm chí còn đi xa hơn như ví mình một “con mòng” cố gắng để khấy động một “con ngựa lười biếng” (hiểu như xã hội Athens). Vào thời điểm đó, Socrates là một nhân vật gây tranh cãi trong thành phố và đặc biệt không được ưa thích. Ông đã thách thức suy nghĩ của bất kỳ ai thông qua phương pháp elenchus – như chúng ta đã thấy trong Euthyphro, - đối thoại không dứt và vòng quanh và rồi luôn luôn ngừng ở một – aporia - không lối thoát, và ông công khai đặt câu hỏi về những gót Athens tôn thờ vào thời điểm đó. Theo như Plato cũng như Xenophon. Socrates đã có thể tránh thoát tội chết và có thể trốn khỏi Athens sau khi ông bị kết tội. Nhưng ông như đã chọn cái chết để chứng minh những nguyên tắc sống của mình. Qua lời cãi của ông – dù cảm động - chúng ta thấy ông thậm chí không cố gắng thuyết phục những người nghe là mình vô tội. Tuy nhiên, trong khi bài phát biểu của Socrates sẽ tiếp tục ảnh hưởng vào sự hình thành ngàn năm của tư tưởng phương Tây, một ban bồi thẩm gồm các đồng bào ông đã không bị thuyết phục: ở tuổi 70, họ đã đồng ý ông phạm tội và bị kết án tử hình – uống chất độc lấy từ cây hemlock - một phán quyết, theo Plato, không làm ngạc nhiên nhà hiền triết. “Bây giờ lúc ra đi đã đến. Tôi đi để chết, quí vị đi để sống.” Plato nhắc lại lời Socrates khi nghe tuyên án. “Ai trong chúng ta đi đến phần số tốt hơn thì không người nào biết, chỉ trừ gót”. Ung dung, tự tín, không một lời xin lỗi nào!
Trong Lịch sử Triết học phương Tây, Russell cho chúng ta một tóm lược về vụ án Socrates như sau:
“Truy tố đã dựa trên sự buộc tội cho rằng, “Socrates là một kẻ làm tà ác, và là một người kỳ dị khác thường, tìm kiếm trong những điều sâu dưới đất và cao trên trời, và làm cho cái tồi tệ hơn xuất hiện ra như lý lẽ tốt hơn, và giảng dạy tất cả điều này cho những người khác”. Nền tảng thực sự của ác cảm thù địch đối với ông, đã là gần như chắc chắn, ông bị xem như thông đồng với phái quí tộc; hầu hết những học sinh của ông thuộc về phe này, và một số, ở những chức vị có quyền lực, đã tự chứng tỏ họ rất độc hại. Nhưng nền tảng này đã không thể được dùng làm bằng chứng, vì luật ân xá. Ông đã bị kết phạm tội bởi một đa số, và theo như pháp luật lúc ấy của Athens
Wednesday, October 19, 2011
Plato - Phiên Tòa và cái Chết của Socrates (5)
Plato
Phiên Tòa và cái Chết của Socrates
Lời Socrates cãi trước tòa
Apology
2. Bản án
Có nhiều những lý do khác khiến tôi không giận dữ với quí vị vì kết án tôi, thưa quí vị bồi thẩm, và những gì đã xảy ra đã chẳng phải không thấy trước [1]. Tôi ngạc nhiên nhiều hơn về số phiếu bỏ ở mỗi bên, vì tôi đã không nghĩ rằng quyết định sẽ là bằng ít phiếu đến như thế, nhưng bằng một số rất nhiều [2]. Như nó là, một xê dịch của chỉ ba mươi phiếu, đã tha bổng tôi. Tôi nghĩ rằng bản thân mình đã xóa sạch những buộc tội của Meletus, và không chỉ vậy, nhưng là rõ ràng sạch hết với tất cả những điều đó, nếu Anytus và Lycon đã không dự vào cùng ông ta trong việc buộc tội tôi, ông hẳn sẽ bị phạt một ngàn drachmas vì không nhận được một phần năm của phiếu kết tội.
Ông ta thẩm định hình phạt là án chết. Vậy hãy như thế đi. Phản thẩm định nào đây tôi nên đề nghị với quí vị, thưa quí vị bồi thẩm? Rõ ràng nó sẽ phải là một hình phạt xứng đáng cho tôi, và có phải tôi đáng phải chịu xử chết, hoặc phải nộp phạt bởi vì tôi đã cố tình không sống một đời im lặng, nhưng đã xao lãng những gì bận rộn hầu hết mọi người: sự giàu có, công việc gia đình, chức vị của tướng lãnh, hoặc của nhà hùng biện chính trị, hoặc trong những cơ quan khác, những club chính trị và những phe phái xã hội, vốn hiện hữu trong thành phố? Tôi nghĩ chính mình quá chân thực, khó sống xót nếu tôi tự mình bận rộn với những điều đó. Tôi đã không theo con đường đó vốn có thể đã làm cho tôi thành vô dụng hoặc với quí vị hoặc với chính bản thân tôi, nhưng tôi đã đi đến từng mỗi quí vị trong riêng tư, và đã bàn bạc với người ấy những gì tôi nói là lợi ích lớn nhất, bằng cách cố gắng thuyết phục ông ta đừng chăm sóc với bất kỳ tài sản nào của mình trước khi chăm sóc chính mình, xem mình có là tốt và khôn ngoan nhiều đến như có thể được hay chưa, đừng có quá chăm sóc với những sở hữu của thành phố nhiều hơn với chính thành phố, và chăm sóc cho những thứ khác trong cùng một lối. Có những gì tôi xứng đáng với tư cách là một người như vậy? Một vài điều tốt, thưa quý vị đoàn bồi thẩm, nếu tôi thực sự phải làm một thẩm định theo như những công lao đáng thưởng của tôi, và cái-gì-đó thích hợp. Những gì phù hợp với một ân nhân nghèo là người cần sự nhàn rỗi để khuyên nhủ quí vị? Không có gì là phù hợp hơn, thưa quý vị, là cho một người như thế được đãi ăn trong dinh Prytaneum [3], rất phù hợp nhiều với ông ta, hơn với bất cứ ai trong quí vị đã giành được một chiến thắng tại Olympia Olympia
Monday, October 17, 2011
Plato - Phiên Tòa và cái Chết của Socrates (4)
Plato
Phiên Tòa và cái Chết của Socrates
Lời Socrates cãi trước tòa
Apology
1.3.1.1. Đối chất với Meletus
1.3.1.1. Đối chất thứ nhất: về giáo dục giới Trẻ
Ông ta nói rằng tôi phạm tội làm hư hỏng giới trẻ, nhưng tôi nói rằng Meletus thì phạm tội về xử sự những vấn đề nghiêm trọng một cách nông nổi, về mang người ta ra tòa một cách vô trách nhiệm, và về tự tuyên xưng là thành thật lo lắng đến những sự việc vốn không một điều nào trong số đó mà ông đã từng bận tâm, và tôi sẽ cố gắng để chứng minh rằng điều này là như vậy [1]. Hãy đến đây và nói cho tôi biết, Meletus. Ông có chắc chắn xem đó là điều quan trọng nhất rằng những người trẻ của chúng ta nên tốt càng nhiều càng tốt đến mức có thể tốt được? [2] - Đúng thực, tôi có vậy.
Vậy đến đây, hãy nói với đoàn bồi thẩm ai là người làm chúng tốt hơn. Ông hiển nhiên là biết, nhìn theo sự lo lắng của ông. Ông nói rằng ông đã khám phá được con người làm hư hỏng chúng, cụ thể là tôi, và ông mang tôi ra đây và buộc tội tôi với đoàn bồi thẩm. Nào, hãy thông báo với đoàn bồi thẩm và kể cho họ biết người đó là ai. Ông thấy chưa, Meletus, ông im lặng và không biết nói gì. Không phải là điều này xem dường đáng xấu hổ cho ông, và là một bằng chứng đầy đủ về những gì tôi nói, rằng ông đã không từng quan tâm với bất kỳ những điều này? Hãy kể cho tôi biết, thưa ngài khả kính của tôi, ai là người làm thanh niên của chúng ta tốt hơn? - Pháp luật.
Subscribe to:
Posts (Atom)