Wittgenstein - Tractatus Logico-Philosophicus (01)

Tractatus Logico-Philosophicus

Luận thuyết Lôgic–Triết học

 

Ludwig Wittgenstein

 

Lời người dịch bản tiếng Viêt:

1.

Tôi tạm dịch Tractatus Logico-Philosophicus như một phụ đính cho phần viết về Wittgenstein. Vì trong phần đó có những nhận định trực tiếp về Wittgenstein, tôi muốn người đọc có dịp đọc thêm chính tác phẩm đang được bàn đến. Bản dịch này không nhằm đi sâu hay giải thích đầy đủ những vấn đề của Tractatus, mà chỉ giúp người đọc có một cái nhìn khái quát về nội dung tác phẩm và, ít nhất phần nào, đọc trực tiếp Wittgenstein trước khi đi vào những phân tích chi tiết hơn.

Bản Thể Học — Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì? (23)

Bản Thể Học

Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?

(Từ Hy Lạp Cổ Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)

( ← ... tiếp theo )

 

 

22. Wittgenstein: Từ cấu trúc của thế giới đến cách dùng ngôn ngữ trong đời sống

Giai Đoạn 2: Những Giới Hạn Của Siêu Hình Học

 

Bước chuyển — vẫn trong phạm vi Tractatus

 

Ở giai đoạn này, vấn đề không còn chỉ là thế giới gồm những gì, mà chuyển sang một câu hỏi khó hơn: ngôn ngữ có thể nói về thế giới đến đâu, và tại đâu ngôn ngữ chạm tới giới hạn của chính nó?Trong phần trước, Tractatus đã xây  dựng một quan niệm rất chặt chẽ về mệnh đề. Một mệnh đề có nghĩa khi nó vẽ ra một khả năng về cách sự vật có thể kết hợp với nhau, tức mô tả một tình trạng sự việc có thể xảy ra (possible state of affairs). Chẳng hạn, câu “con mèo nằm trên tấm thảm” có nghĩa vì chúng ta có thể hình dung một tình trạng trong đó con mèo nằm trên tấm thảm; đồng thời, chúng ta cũng có thể hình dung tình trạng ấy không xảy ra. Mệnh đề vì thế có thể đúng hoặc sai tùy theo thực tại có phù hợp với khả năng mà nó mô tả hay không.

Bản Thể Học — Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì? (22)

Bản Thể Học

Hành Trình Của Một Câu Hỏi: Có Gì Hiện Hữu Và Hiện Hữu Là Gì?

(Từ Hy Lạp Cổ Đại Đến Những Câu Hỏi Về Thực Tại Ngày Nay)

( ← ... tiếp theo )

 

22. Wittgenstein: Từ cấu trúc của thế giới đến cách dùng ngôn ngữ trong đời sống

 

Ludwig Wittgenstein (1889–1951) không xây dựng một hệ thống nhằm xác định và mô tả những gì hiện hữu như Russell đã làm. Ông đặt ra một vấn đề khác: một mệnh đề có thể nói một cách có ý nghĩa về thực tại trong những điều kiện nào? Từ câu hỏi ấy, ông xây dựng trong Tractatus Logico-Philosophicus một quan niệm về quan hệ giữa mệnh đề, lôgích và thực tại, rồi về sau từ bỏ chính khuôn khổ ấy khi nhận ra rằng nó không thể giải thích đầy đủ những hoạt động đa dạng của ngôn ngữ. ^[1]

Hume – Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người (18)

Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người

(A Treatise of Human Nature)

David Hume

( ← ... tiếp theo )

 

QUYỂN 1

PHẦN  4  –  MỤC VI

Về Sự Đồng Nhất Của Bản Ngã

 

T 1.4.6.1, SBN 251

Có những triết gia cho rằng vào mỗi khoảnh khắc, chúng ta đều ý thức một cách mật thiết về những gì chúng ta gọi là Bản ngã (Self) của chúng ta; rằng chúng ta cảm nhận sự hiện hữu của nó và sự tiếp tục hiện hữu của nó; và chắc chắn, vượt quá bằng chứng của một phép chứng minh, cả về sự đồng nhất hoàn hảo lẫn sự đơn giản của nó. Họ nói rằng cảm giác mạnh mẽ nhất, đam mê mãnh liệt nhất, thay vì làm chúng ta xao nhãng khỏi quan điểm này, chỉ càng khiến chúng ta tập trung mãnh liệt hơn vào bản ngã ấy, và khiến chúng ta xem xét ảnh hưởng của chúng đối với bản ngã, thông qua đau đớn hay lạc thú mà chúng mang lại. Cố gắng đưa ra thêm một bằng chứng cho việc này sẽ làm suy yếu bằng chứng của nó; bởi không thể rút ra bằng chứng từ bất kỳ sự kiện nào mà chúng ta ý thức một cách mật thiết như vậy; và cũng không có gì mà chúng ta có thể chắc chắn, nếu chúng ta nghi ngờ việc này.[1]

Hume – Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người (17)

Một Chuyên Luận Về Bản Chất Con Người

(A Treatise of Human Nature)

David Hume

( ← ... tiếp theo )

 

QUYỂN 1 – PHẨN 4

MỤC V.

Về Tính Phi-vật chất Của Hồn Người. [1]

 

T 1.4.5.1, SBN 232

Sau khi đã nhận ra những mâu thuẫn và khó khăn như vậy trong tất cả những hệ thống liên quan đến những đối tượng bên ngoài, và trong ý niệm về vật chất, vốn chúng ta tưởng rằng rất rõ ràng và xác định, chúng ta tự nhiên sẽ chờ đợi những khó khăn và mâu thuẫn còn lớn hơn trong tất cả những giả thuyết liên quan đến những tri giác bên trong của chúng ta, [2] và đến bản tính của não thức, vốn chúng ta thường tưởng rằng tối tăm và không chắc chắn hơn nhiều. Nhưng trong việc này, chúng ta sẽ tự lừa dối mình. Thế giới trí thức, mặc dù bị bao phủ trong những tối tăm vô tận, không vướng phải những mâu thuẫn như những mâu thuẫn mà chúng ta đã nhận ra trong thế giới tự nhiên. Những gì được biết về nó phù hợp với chính nó; còn những gì chưa biết, chúng ta phải bằng lòng để nguyên như vậy.