Thursday, March 22, 2018

Plato – Republic (11)

Plato
The Republic
(Πλάτων - Πολιτεία)








Quyển 8
[543a - 569c]

Tóm tắt
Bây giờ Socrates đã mô tả xong xuôi thành phố công chính, ông quay lại công việc gián đoạn của mô tả bốn loại hiến pháp của thành phố và con người không công chính. Ngoài chế độ quí tộc chúng ta đã bàn luận trong sáu quyển trước, và nhà vua-triết gia là hiện thân và cai trị thu nhỏ của chính thể này; Socrates xác định bốn cặp thành phố-con người khác nhau: có một chế độ tôn sùng danh dự và thượng võ, và do người thèm muốn vinh dự điều khiển, người giống như và cai trị chính quyền thuộc loại như thế; có chế độ tập đoàn lãnh đạo, giống như và cai trị bởi người bị những thèm muốn thiết yếu của mình điều khiển, có chế độ dân chủ, giống như và cai trị bởi người bị những thèm muốn không thiết yếu điều khiển; và có chế độ chuyên chế độc tài, giống như và cai trị bởi người bị điều khiển bởi những người có thèm muốn không chính đáng, không hợp pháp. Mỗi một của những hiến pháp này thì tệ hại hơn mỗi một kia; trong đó một chế độ độc tài là hình thức chính quyền đồi bại nhất và con người độc tài là con người đáng khinh nhất của con người. Thật bất hạnh, vì thành phố của chúng ta là của con người, và tất cả mọi sự vật việc của con người đều không tránh khỏi thoái hóa, bốn hiến pháp bất công này được trình bày không chỉ như những có thể trong lý thuyết: nhưng chúng được trình bày như những giai đoạn của thoái hóa không thể tránh khỏi vốn thành phố công chính sẽ trải qua với thời gian.

Monday, March 19, 2018

Gombrich – Nguồn gốc và Ý nghĩa của những Ý tưởng của đức Phật (02)


 Nguồn gốc và Ý nghĩa của những Ý tưởng của đức Phật
(What the Buddha Thought)
Richard Gombrich









Chương 2
Nói thêm về Karma, và bối cảnh xã hội của nó

Với đức Phật, ý tưởng về Nghiệp gắn bó mật thiết với ý tưởng về Tái sinh. Ngài đã nhìn thấy nghiệp, hành vi chủ ý, như một nội dung của nguyên nhân và hậu quả. Nghiệp tốt sẽ mang lại hậu quả tốt cho người làm, làm nghiệp xấu hậu quả xấu. Sẽ là điều không đúng để gọi những sự việc này là những tưởng thưởng hay những trừng phạt, vì không có người ban thưởng hoặc người bị trừng phạt [1]. Những hiệu ứng này được tạo ra, đúng hơn, bởi một quy luật tự nhiên, tương tự với chúng ta như một luật vật lý. Tuy nhiên, đối với đức Phật và những người khác trong India thời cổ, mô hình của nó là canh nông. Một người gieo hạt giống, có một thời gian cách khoảng trong đó một số tiến trình vô hình bí ẩn diễn ra, và sau đó cây trồng nảy sinh và có thể gặt hái được. Kết quả của một hành động có chủ ý trong thực tế thường được gọi là ‘quả’ của nó [2]. Thời gian giữa hành động và quả của nó thì không thể đoán trước.

Friday, February 16, 2018

Gombrich – Nguồn gốc và Ý nghĩa của những Ý tưởng của đức Phật

Nguồn gốc và Ý nghĩa của những Ý tưởng của đức Phật
(What the Buddha Thought)

Richard Gombrich






NỘI DUNG
Lời nói đầu
Kiến thức Cơ bản
Những chữ viết tắt
1.   Dẫn nhập
2.   Thêm về Karma, và Nội dung Xã hội của nó
3.   Những Có-trước của Lý thuyết Karma trong đạo Brahma
4.   Những Có-trước trong đạo Jain
5.   “Vô ngã” theo đức Phật là gì
6.   Những Giá trị Tích cực của đức Phật: Thương Yêu và Từ Bi
7.   Đánh giá Bằng chứng
8.   Tất cả đều đang cháy: Tính chất Trung tâm của Lửa trong Tư tưởng của đức Phật
9.   Nhân quả và Tiến trình không-Ngẫu nhiên
10.  Nhận thức, Ngôn ngữ, Nirvana
11.  Phong thái Trí thức và Thực dụng của đức Phật
12.  Đức Phật như một nhà Châm biếm: Những Thuật ngữ của giới Brahmin như những Ẩn dụ xã hội
13.  Có phải Quyển sách này để tin theo không?
14.  Phụ đính: Đức Phật lấy dùng bốn (hay năm) thuật ngữ đạo Brahma
Chú thích
Thư mục
Index


Tuesday, February 13, 2018

Batchelor – Một đạo Phật thế tục



Một đạo Phật thế tục
(A Secular Buddhism)

Stephen Batchelor









Lời người dịch


1.

Có rất nhiều điểm trong bài viết của Bachelor này tôi hoàn toàn không đồng ý với tác giả, đặc biệt nhận xét của ông về sự có mặt của một học thuyết cứu rỗi trong đạo Phật vốn kế thừa từ văn hóa cổ India, và lập luận rằng thế đó không là đạo Phật thuần túy, thêm nữa là một gánh nặng lý thuyết về suy tưởng siêu hình, nên khó cho những người như tác giả (lớn lên trong truyền thống văn hóa khác biệt, ở đây là phương Tây) đón nhận, không phải vấn đề giá trị đúng hay sai, nhưng đơn giản chỉ không tương đồng với những kiến thức về con người và thế giới trong thời nay của chung chúng ta. Trong chiều hướng đó, lý thuyết về nghiệp, tái sinh và luân hồi phải nên gạn bỏ, và Tứ diệu đế cùng Bát chánh đạo cũng phải đọc theo chiều hướng phân tích để diễn dịch lại, tất cả nhằm đi đến một đạo Phật thích hợp hơn, ông gọi đó là đạo Phật phiên bản 2.0, cho những tín đồ mới trong thời đại mới.

Sunday, February 4, 2018

Batchelor – Một người theo đạo Phật thế tục

Một người theo đạo Phật thế tục
(A secular Buddhist)



Stephen Batchelor 










Một người theo đạo Phật thế tục



Tôi là một người theo đạo Phật thế tục [1]. Đã mất nhiều năm để tôi “đi ra” hoàn toàn, và tôi vẫn cảm thấy một đè nặng thấm thỏm của thiếu tự tin, thoáng một vẻ phản bội khi dùng những thuật ngữ này để nói về chính mình. Là một người theo đạo Phật thế tục, thực hành của tôi đặt trọng tâm vào đáp ứng càng chân thành và càng cấp thiết được bao nhiêu càng tốt với sự khổ đau của đời sống trong thế giới này, trong thế kỷ này (saeculum của chúng ta) nơi hiện giờ chúng ta tìm thấy chính mình và những thế hệ tương lai sau này sẽ tìm thấy chính họ. Thay vì đạt đến nirvana, tôi thấy mục đích của thực hành đạo Phật là để đời sống con người đơm hoa kết trái nở rộ, được hung thịnh trong mỗi khoảnh khắc, và trong khuôn khổ đạo đức của bát chánh đạo, ở đây, trên trần gian này. Với những gì được biết về sự tiến hóa sinh học của loài người, sự nổi lên của tự ý thức và ngôn ngữ, sự phức tạp tinh tế của bộ óc, và sự gắn kết của những sinh vật như vậy trong sinh quyển mong manh vốn bao quanh hành tinh này, tôi không thể hiểu sau cái chết thể xác, sao có thể có được sự liên tục của bất kỳ ý thức cá nhân hay tự ngã nào, được cho là thúc đẩy bởi động lực không ngừng của những tác động (karma) đã vướng vào trong đời này hay những đời trước. Đối với nhiều – có lẽ hầu hết – những người cùng-tôn giáo của tôi, sự thừa nhận này có thể khiến họ hỏi: “Nếu bạn không tin như vậy, tại sao bạn vẫn gọi mình là 'người theo đạo Phật’?”

Sunday, January 21, 2018

Plato – Republic (10)


Plato
The Republic 

(Πλάτων - Πολιτεία)








QUYỂN 7
[514a – 541b]


Tổng quát
Quyển 7 bắt đầu với câu chuyện nổi tiếng Dụ ngôn Cái Hang [1], có mục đích cùng với dụ ngôn Mặt trờidụ ngôn Đường thẳng Phân Đoạn, ở cuối quyển 6 trước đó (517b), để minh họa những ảnh hưởng của giáo dục trên hồn người (514a). Nó dẫn đến một thảo luận ngắn nhưng quan trọng về giáo dục (518b-519b), trong đó Socrates giải thích rõ ràng rằng mục đích của giáo dục là để xoay hồn người (tinh thần/tâm lý) lại, bằng cách chuyển hướng những ham muốn của nó.

Saturday, January 13, 2018

Plato – Republic (09)


Plato
Republic













QUYỂN 6

Những triết gia thực thì trái ngược với những người vẫn thông thường được gọi là triết gia. Những triết gia đích thực phải thấu hiểu những vấn đề quan trọng nhất (503e), những nội dung dẫn đến kiến thức về Thể dạng của cái Tốt (504e-505b). Socrates không thể giải thích trực tiếp điều này là gì, nhưng trong dụ ngôn Mặt trời và dụ ngôn Đường thẳng Phân Đoạn, ông cố gắng đem lại một giải thích gián tiếp về chúng (507a-511e).

Tóm tắt (484a-502c) 
Bạn không nghĩ rằng một thuyền trưởng thực sẽ bị những người đi trên thuyền gọi là một người thực sự biết ngắm sao, một người bép xép nói nhiều, và một người chẳng làm nên việc gì cả trên con thuyền được lèo lái theo cách đó?


Wednesday, November 15, 2017

Plato – Republic (08)

Plato
The Republic 
(Πλάτων  –  Πολιτεία)










QUYỂN 5

Tóm lược Quyển V [449a – 472a]

Sau khi xác định thành phố công chính và hồn người công chính. Bây giờ Socrates muốn xác định bốn thể tính cấu thành khác của thành phố và hồn người, tất cả chúng đều còn thiếu xót trong những mức độ khác nhau. Nhưng trước khi ông có thể đi đến được bất cứ đâu trong dự án này, Polemarchus và Adeimantus ngắt lời ông. Họ muốn ông quay trở lại với tuyên bố mà ông đã nói ngang qua về sự việc những giám hộ đều chung vợ chung chồng và chung con cái với lẫn nhau. Socrates lao vào một thảo luận dài về lối sống của những người giám hộ.

Sunday, October 15, 2017

Plato – Republic (07)

Plato
The Republic 
(Πλάτων    Πολιτεία)






QUYỂN 4
(tiếp theo)



Tôn Giáo
[427a]                                                                                          
SOCRATES: Tôi hẳn đã có suy nghĩ, khi đó, rằng một người ban hành luật đích thực không nên áy náy với những luật hay hiến pháp thuộc loại này, cho dù trong một thành phố được cai trị tệ hại hay khéo léo về chính trị – trong một này vì nó thì vô dụng và không thành đạt được gì, trong một kia vì một số chúng là có thể được bất cứ một ai tìm ra , trong khi những luật lệ khác tự động đi theo từ những thực hành đã được mô tả.
ADEIMANTUS: Vậy còn lại gì cho chúng ta để lập pháp?
SOCRATES: Cho chúng ta, không có gì, ngoại trừ cho tiên tri ở đền Apollo, ở đó còn lại những pháp luật lớn nhất, tốt nhất, và đầu tiên
ADEIMANTUS: Chúng là về những gì?

Saturday, September 30, 2017

Bertrand Russell – Có phải Tôn giáo đã làm được những Đóng góp Hữu ích cho Văn minh không?

Có phải Tôn giáo đã làm được những Đóng góp Hữu ích cho Văn minh không?
Bertrand Russell

(Has Religion Made Useful Contributions to Civilization?)










Mục lục:
Đạo Kitô và Tình Dục
Những Phản đối với Tôn giáo
Hồn người và Bất tử
Những nguồn gốc của sự không khoan dung
Học thuyết về Ý chí Tự do
Ý tưởng về đạo hạnh chính trực


Có phải Tôn giáo đã làm được những Đóng góp Hữu ích cho Văn minh không?[1]
(1930)

Quan điểm riêng của tôi về tôn giáo là của Lucretius.[2] Tôi xem nó như một bệnh tật sinh ra từ sợ hãi, và như một nguồn của khốn khổ không kể hết được của loài người. Tuy nhiên tôi không thể phủ nhận rằng nó đã làm được một vài đóng góp cho văn minh. Nó đã giúp, trong những ngày đầu của lịch sử, vào việc chữa lịch, và nó là nguyên nhân khiến những nhà tu Egypt đã ghi chép những thiên thực theo năm tháng với cẩn thận đến mức sau cùng họ đã trở nên có thể đoán trước được chúng. Hai dịch vụ đóng góp này tôi sẵn sàng để thừa nhận, nhưng tôi không biết có những đóng góp nào khác.

Sunday, August 13, 2017

Plato – Republic (06)

Plato
The Republic 
(Πλάτων    Πολιτεία)












QUYỂN 4

Tóm lược: Quyển IV, 419a-434c

Adeimantus ngắt lời Socrates để chỉ ra rằng làm một người cai trị nghe có vẻ bất hạnh đáng ghét. Vì người cai trị không có tài sản riêng, người này không bao giờ có thể đi chơi, giữ một người tình riêng, hay làm những điều mọi người nghĩ sẽ khiến họ sung sướng. Socrates trả lời bằng cách nhắc nhở những bạn ông rằng mục tiêu của họ trong việc xây dựng thành phố này không phải để làm bất kỳ một nhóm nào được sung sướng nhưng với thiệt hại cho bất kỳ một nhóm nào khác, nhưng để làm thành phố, như một tổng thể, thì sung sướng như nó có thể được sung sướng. Chúng ta không thể đem cho những giám hộ loại sung sướng khiến họ có thể trở thành một gì đó khác hơn là những người giám hộ. Ông so sánh trường hợp này với việc đắp một pho tượng. Màu sắc đẹp nhất trên trần gian, ông nói không rào đón, là màu tím. Vì vậy, nếu ý định của chúng ta là làm cho mắt của pho tượng càng đẹp càng khéo, chúng ta sẽ sơn màu tím. Nhưng, điều này sẽ làm giảm cái đẹp của pho tượng như một tổng thể, vì không mắt người nào thực sự màu tím, thế nên chúng ta không vẽ mắt tượng màu tím. Trên pho tượng, như trong thành phố, chúng ta phải giải quyết với từng phần một cách hợp lý, để tình trạng tốt của toàn bộ yếu tốt nhất.

Saturday, July 22, 2017

Plato – Republic (05)

 Plato
The Republic 
(Πλάτων - Πολιτεία)








QUYỂN 3

Tóm lược Quyển III, [386a-412b]
Socrates tiếp tục bàn luận về nội dung của những câu chuyện vốn có thể được kể cho những người giám hộ nghe, chuyển sang những câu chuyện về những anh hùng. Chủ đích quan trọng nhất của loại những câu chuyện này là để tạo sự “miễn nhiễm” cho những người bảo hộ trẻ, chống lại một sự sợ hãi cái chết. Những anh hùng không bao giờ được trình bày như sợ hãi cái chết, hay như ‘thà chọn làm nô lệ hơn chọn cái chết’. Hades – cõi của những hồn người chết – phải không bao giờ được trình bày như là một nơi đáng sợ. Những anh hùng phải không bao giờ được trình bày như những người nổi tiếng được khóc than như cái chết của họ đã là một điều xấu. Những anh hùng không bao giờ được cho thấy có những tiếng cười dữ dội vì những cảm xúc mãnh liệt theo một hướng này thường dẫn đến những cảm xúc mãnh liệt theo một hướng khác. Giống như những vị gót, họ phải luôn luôn được miêu tả như thành thực.”

Thursday, July 13, 2017

Plato – Republic (04)

Plato
The Republic 

(Πλάτων - Πολιτεία)







QUYỂN 2

(Giản lược)

Không hài lòng với thành quả đã có được ở cuối Quyển 1, Glaucon và Adeimantus đổi mới luận điểm của Thrasymachus. Để đáp lại, Socrates phải cho thấy rằng công lý là xứng đáng được lựa chọn (a) vì chính nó, và (b) vì những hậu quả của nó (357a-358a). Socrates không hoàn tất luận điểm (a) của mình cho cho đến cuối Quyển 9.

Wednesday, July 12, 2017

Plato – Republic (03)

Plato 
The Republic 


(Πλάτων  –  Πολιτεία)








QUYỂN I

Tóm lược Quyển I

Trong The Republic, Plato, qua người thày dạy của ông là Socrates, đặt định để trả lời hai câu hỏi. Công lý là gì? Tại sao chúng ta nên công chính? Quyển I thiết lập những thách thức này. Những người bàn luận tham dự vào một đàm thoại kiểu Socrates, tương tự như đã thấy trong tác phẩm trước đó của Plato. Giữa một nhóm gồm cả bạn bè lẫn đối nghịch, Socrates đặt câu hỏi, "Công lý là gì?" Ông tiến hành để bác bỏ mọi định nghĩa đề nghị được đem lại, cho thấy trong mỗi đề nghị có chứa chấp những mâu thuẫn tiềm ẩn như thế nào. Tuy nhiên, chính ông không đem đến một định nghĩa nào của ông, và cuộc thảo luận kết thúc trong một bế tắc — aporia, không thể tiến thêm xa hơn nữa, và những người đàm thoại cảm thấy bớt chắc chắn vào tin tưởng của họ hơn là khi họ bắt đầu trò chuyện. Trong những đàm thoại ban đầu của Plato, aporia thường báo hiệu sự kết thúc. Republic sẽ vượt quá khỏi bế tắc quen thuộc này trong 9 quyển sách kế tiếp, và Socrates sẽ phát triển một lý thuyết phong phú và phức tạp về công lý.