Monday, April 24, 2017

Harari – Người-Gót: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai (14)

Người-gót: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai 
Homo Deus: A Brief History of Tomorrow
Yuval Noah Harari








PHẦN III
Homo Sapiens đánh mất kiểm soát


Có thể nào con người tiếp tục điều hành thế giới và đem cho nó ý nghĩa?
Công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo đe dọa chủ nghĩa nhân bản như thế nào?
Ai có thể kế thừa loài người, và tôn giáo mới nào có thể thay thế chủ nghĩa nhân bản?


8.     Bomb nổ chậm trong phòng thí nghiệm
9.     Sự Phân ly Lớn lao
10.   Biển Ý thức Bao la
11.   Tôn Giáo thờ phụng Dữ liệu



8
Bom nổ chậm trong phòng thí nghiệm

Vào năm 2016 thế giới bị thống trị bởi gói hàng tự do của chủ nghĩa cá nhân, nhân quyền, dân chủ và thị trường tự do. Tuy nhiên, khoa học thế kỷ XXI đang phá hoại những nền móng của trật tự của tư tưởng tự do. Vì khoa học không giải quyết với những câu hỏi về giá trị, nó không thể xác định liệu những người tự do là đúng hay không trong việc định giá trị của tự do cao hơn của bình đẳng, hoặc trong việc định giá trị cá nhân cao hơn tập thể. Tuy nhiên, giống như tất cả những tôn giáo khác, tư tưởng tự do cũng thế, đã dựa vào những gì nó tin là những phát biểu về hiện thực, ngoài những phán đoán về đạo đức trừu tượng. Và những phát biểu về hiện thực này thì đơn giản không đứng vững trước sự giám sát khoa học nghiêm ngặt.

Những người tự do đặt quá nhiều giá trị cho tự do cá nhân vì họ tin rằng con người có ý chí tự do. Theo chủ nghĩa tự do, những quyết định của những người bỏ phiếu (chính trị) và những khách hàng (kinh tế) là không tất định và cũng không ngẫu nhiên. Mọi người dĩ nhiên đều chịu ảnh hưởng của những động lực bên ngoài và sự kiện tình cờ nhưng cuối cùng, mỗi người chúng ta đều có thể vẫy cây đũa thần diệu của tự do và quyết định mọi sự vật việc cho chính mình. Đây là lý do chủ nghĩa tự do đem cho những cử tri và khách hàng nhiều quan trọng như thế, và chỉ thị chúng ta đi theo trái tim của chúng ta và làm những gì cảm thấy là tốt. Đó là ý chí tự do của chúng ta đem ý nghĩa thấm nhập vào vũ trụ, và vì không có người ngoài nào có thể biết bạn thực sự cảm thấy thế nào, hoặc tiên đoán chắc chắn được những lựa chọn của bạn, bạn không nên tin tưởng vào bất kỳ Ông Anh Lớn [1] nào để chăm lo những lợi ích và mong muốn của bạn.



Lê Dọn Bàn tạm dịch – bản nháp thứ nhất
(Oct/2016)





[1] Big Brother: nhân vật trong tiểu thuyết 1984 của George Orwell.


Thursday, April 6, 2017

Harari – Homo Deus: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai (13)


Người-gót: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai

Homo Deus: A Brief History of Tomorrow
Yuval Noah Harari








Có phải Beethoven hay hơn Chuck Berry?

Để chắc chắn rằng chúng ta hiểu sự khác biệt giữa ba nhánh của tư tưởng nhân bản, chúng ta hãy so sánh một vài kinh nghiệm của con người.

Kinh nghiệm số 1: Một giáo sư âm nhạc học ngồi trong nhà hát Opera Vienna, đang nghe đến đoạn mở đầu của Symphony số 5 của Beethoven. “Pa pa pa PAM!” Khi những làn sóng âm thanh chạm màng nhĩ trong tai ông, những tín hiệu truyền đi dọc thần kinh thính giác đến não, và những tuyến thượng thận xả ngập mạch máu của ông với adrenaline. Nhịp tim ông đập tăng mạnh, hơi thở ông dồn dập, những lông cổ ông dựng đứng, và một cơn rùng mình chạy dọc sống lưng ông. “Pa pa pa PAM!”

Thursday, March 23, 2017

Harari – Homo Deus: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai (12)

Người-gót: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai
Homo Deus: A Brief History of Tomorrow
Yuval Noah Harari








Đi theo Con đường lát Gạch Màu vàng

Giống như tất cả mọi nguồn khác của thẩm quyền, những cảm xúc có những thiếu xót của chúng. Tư tưởng nhân bản giả định rằng mỗi người đều có bên trong chính mình một tự ngã đích thực duy nhất, nhưng khi tôi cố gắng lắng nghe nó, tôi thường gặp hoặc là sự im lặng hoặc một sự lộn xộn gồm những tiếng nói đối nghịch nhau. Để khắc phục vấn đề này, tư tưởng nhân bản đã chủ trương không chỉ một nguồn mới của thẩm quyền, nhưng cũng một phương pháp mới để tiếp xúc được với thẩm quyền và đạt được kiến ​​thức đích thực. [1]


Saturday, March 11, 2017

Harari – Homo Deus: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai (11)

Người-gót: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai
Homo Deus: A Brief History of Tomorrow
Yuval Noah Harari









7
Cuộc cách mạng nhân bản

Thỏa thuận thời nay tặng cho chúng ta sức mạnh, với điều kiện rằng chúng ta chối bỏ tin tưởng của chúng ta vào một kế hoạch vũ trụ vĩ đại vốn đem ý nghĩa cho đời sống. Thế nhưng khi bạn xem xét thoả thuận này tỉ mỉ, bạn tìm thấy một điều khoản thoát thân tài tình. Nếu bằng cách nào đó con người thành công để tìm thấy ý nghĩa nhưng không bắt nguồn từ một kế hoạch vũ trụ vĩ đại, việc này không xem là một sự vi phạm hợp đồng.


Monday, February 20, 2017

Harari – Homo Deus: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai (10)

Người-gót: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai
Homo Deus: A Brief History of Tomorrow
Yuval Noah Harari






6
Giao ước thời nay

Tính thời nay là một thỏa thuận. Tất cả chúng ta đều ký tên với thỏa thuận này trong ngày chúng ta sinh ra, và nó điều hành đời sống chúng ta cho đến ngày chúng ta chết đi. Rất ít người trong chúng ta đã từng có thể bãi bỏ hoặc vượt qua được thỏa thuận này. Nó chi phối rất nhiều vào thức ăn của chúng ta, công việc của chúng ta và những giấc mơ của chúng ta, và nó quyết định chúng ta sống ở đâu, chúng ta yêu thương ai, và chúng ta chết đi như thế nào.

Friday, February 3, 2017

Harari – Homo Deus: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai (09)

Người-gót: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai
Homo Deus: A Brief History of Tomorrow
Yuval Noah Harari









5
Cặp đôi Lạ lẫm

Những truyện kể phục vụ như những nền móng và trụ cột của những xã hội loài người. Như lịch sử đã mở ra, những truyện kể về những gót, những quốc gia và những tập đoàn đã lớn dậy mạnh mẽ như vậy khiến chúng bắt đầu thống trị thực tại khách quan. Tin vào gót Sobek to lớn, Mệnh Trời, hoặc sách Thánh Kitô đã làm cho người ta có khả năng để xây hồ Fayum Egypt, Trường Thành nước Tàu, và Nhà thờ lớn Chartres. Thật không may, những tin tưởng mù quáng vào những truyện kể này có nghĩa rằng những nỗ lực của con người thường xuyên tập trung vào việc làm tăng vinh quang của những thực thể hư cấu, như những gót và những quốc gia, thay vì làm tốt hơn những cuộc đời của những con người sống thực.

Sunday, January 22, 2017

Harari – Homo Deus: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai (08)



Người-gót: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai
Homo Deus: A Brief History of Tomorrow
Yuval Noah Harari,









PHẦN II

Homo Sapiens đem Ý nghĩa cho Thế giới

Con người đã tạo ra loại thế giới nào?
Con người đã được thuyết phục rằng họ không chỉ kiểm soát thế giới, nhưng cũng cho nó ý nghĩa, như thế nào ?
Tư tưởng nhân bản – sự tôn thờ loài người – đã trở thành một tôn giáo quan trọng nhất của tất cả, như thế nào?

Sunday, January 15, 2017

Harari – Homo Deus: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai (07)

Người-gót: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai
Homo Deus: A Brief History of Tomorrow
Yuval Noah Harari





Vượt qua Sex và Bạo động

Nếu những Sapiens thống trị thế giới vì chỉ mình chúng ta có thể hợp tác linh động trong những số lượng đông đảo, khi đó điều này ngầm phá vỡ tin tưởng của chúng ta vào tính thiêng liêng của những sinh vật người. Chúng ta có khuynh hướng để nghĩ rằng chúng ta thì đặc biệt, và xứng đáng được hưởng tất cả ưu quyền. Như bằng chứng, chúng ta trỏ vào những thành tựu ngạc nhiên đáng thán phục của loài chúng ta: chúng ta xây Trường thành nước Tàu và những pyramid; chúng ta phá mở được bí ẩn của cấu trúc của những atom và molecule DNA; chúng ta xuống đến Nam Cực và lên tới mặt trăng. Nếu những thành tựu đó đã là kết quả của một vài yếu tính độc đáo mà mỗi cá nhân con người đều có – một linh hồn bất tử, hãy tạm nói – khi đó sẽ là có ý nghĩa để ‘thánh hóa’ sự sống con người. Tuy nhiên, vì những thành tựu này thực sự là kết quả của sự hợp tác tập thể, tại sao chúng sẽ làm cho chúng ta tôn thờ cá nhân con người là điều kém rõ ràng hơn nhiều.

Saturday, December 31, 2016

Harari – Homo Deus: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai (06)

Người-gót: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai
Homo Deus: A Brief History of Tomorrow

Yuval Noah Harari,








3

Tia lửa con người loé sáng

Không nghi ngờ gì rằng Homo sapiens là loài vật mạnh nhất trên thế giới. Homo sapiens cũng thích nghĩ rằng nó hưởng một địa vị tinh thần đạo đức siêu việt, và rằng mạng sống con người thì giá trị hơn nhiều so với mạng sống của con lợn, con voi, hay con chó sói. Điều này thì kém rõ ràng hơn. Có phải sức mạnh lớn lao làm nên lẽ phải đạo đức? Có phải mạng người quý hơn mạng lợn đơn giản chỉ vì tập thể loài người thì mạnh hơn tập thể loài lợn? Nước USA hùng mạnh hơn Afghanistan rất nhiều; có phải điều này hàm ý rằng những mạng sống người USA có giá trị nội tại lớn hơn của những người Afghanistan?

Sunday, December 18, 2016

Harari – Homo Deus: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai (05)

Người-gót: một Lịch sử Ngắn gọn của Ngày mai
Homo Deus: A Brief History of Tomorrow

Yuval Noah Harari






Phần I
Homo sapiens chinh phục thế giới

Sự khác biệt giữa loài người và những loài động vật khác là gì?
Loài người chúng ta chinh phục thế giới như thế nào?
Có phải Homo sapiens là một dạng sống cao hơn tất cả, hay chỉ là kẻ bắt nạt láng giềng?



2
Kỷ nguyên mới của con người [1]

Đối với những loài động vật khác, con người trở thành gót đã từ lâu. Chúng ta không muốn ngẫm nghĩ quá kỹ về điều này, vì chúng ta đặc biệt đã không là những gót công bằng hay có lòng thương xót. Nếu bạn xem tivi của hội National Geographic, xem một phim của công ti Walt Disney, hoặc đọc một quyển sách về những chuyện cổ tích, bạn có thể dễ dàng có ấn tượng rằng hành tinh Quả Đất là nơi sinh sống đông đảo của những sư tử, chó sói và hổ, chúng đều tương đương sánh ngang với con người chúng ta. Vua sư tử Simba nắm quyền sinh sát những động vật chốn rừng sâu; Cô bé quàng Khăn đỏ cố gắng lừa tránh con Sói già ghê gớm; và chú bé Mowgli can đảm đương đầu với con hổ Shere Khan. Nhưng trong thực tại, chúng đã không còn đó nữa. Những TV, sách, tưởng tượng và những ác mộng của chúng ta vẫn còn chúng đầy đủ, nhưng những Simbas, Shere Khans và Con Sói Già ghê gớm của trái đất chúng ta đang biến mất dần. Thế giới chủ yếu là chốn sinh sống của con người và những động vật được họ chăn nuôi.